Þekking er lykillinn að lausnum í loftslagsmálum

Loftslagsbreytingar eru ein stærsta áskorun samtímans. Til að bregðast við þeim þurfum við ekki aðeins pólitískar ákvarðanir og tæknilausnir heldur einnig traustan þekkingargrunn. Rannsóknir á loftslagsmálum eru því ekki jaðarmál heldur grundvöllur skynsamlegrar stefnumótunar og ábyrgra ákvarðana.

Áhrif loftslagsbreytinga eru þegar farin að koma fram hér á landi. Jöklar hopa, úrkomumynstur breytast og aftakaveður verða tíðari. Hlýnun hefur áhrif á vistkerfi, atvinnuvegi og innviði og breytingarnar munu halda áfram að móta samfélagið á komandi áratugum. Til að skilja þessar breytingar, meta áhættu og undirbúa samfélagið fyrir framtíðina þarf öflugar og samfelldar rannsóknir.

Á mörgum sviðum er enn veruleg þörf á frekari þekkingu. Við þurfum betri skilning á áhrifum mögulegra breytinga í hafhringrás, á kolefnisbúskap landsins og á samspili loftslagsbreytinga og líffræðilegrar fjölbreytni. Einnig þarf að skilja betur hvernig loftslagsbreytingar geta haft áhrif á atvinnulíf, á heilsu, heilbrigðiskerfi og samfélagið í heild. Þá þarf að greina betur flókna kerfisáhættu, hvernig breytingar í náttúru, efnahag og samfélagi geta haft víðtæk og samverkandi áhrif.

Loftslagsmál kalla á þverfaglega nálgun þar sem áhrifin koma fram á nánast öllum sviðum þjóðlífsins. Jarðvísindi, líffræði, sálfræði, verkfræði, hagfræði, heilbrigðisvísindi, hugvísindi, félagsvísindi og listir þurfa að vinna saman. Slík samvinna þvert á fræðigreinar og þekkingarsvið er forsenda þess að við fáum heildstæða mynd af áskorununum og mögulegum lausnum.

Við teljum mikilvægt að skapa vettvang þar sem vísindafólk[GH1] frá háskólum, stofnunum og víðar að úr samfélaginu getur komið saman að loftslagsrannsóknum. Þverfaglegur samstarfsvettvangur – loftslagssetur - gæti gengt lykilhlutverki við að styrkja samstarf milli rannsóknahópa og stofnana, styðja við og efla miðlun þekkingar til stjórnvalda, almennings og atvinnulífs.

Umræðan um stöðu loftslagsrannsókna á Íslandi og þörfina fyrir aukið samstarf er einmitt í brennidepli nýrrar viðburðaraðar við Háskóla Íslands: Loftslagsmál og rannsóknir. Markmið hennar er að skapa vettvang fyrir upplýsta umræðu um loftslagsrannsóknir og hlutverk þeirra í stefnumótun og ákvarðanatöku, með áherslu á samtal milli vísindafólks og tengingu fræðasamfélags, stjórnsýslu, almennings og atvinnulífs.

Fyrsti viðburðurinn fer fram á morgun, föstudaginn 6. mars, kl. 13–15 í Auðarsal í Veröld, Háskóla Íslands, og verður einnig í beinu streymi. Þar verður fjallað um stöðu loftslagsrannsókna á Íslandi, helstu þekkingargöt og brýna þörf á aukinni samhæfingu rannsókna og miðlun á niðurstöðum þeirra.

Ef við sem þjóðfélag ætlum að takast á við loftslagsbreytingar af alvöru þarf að byggja ákvarðanir á traustri og víðtækri þekkingu. Öflugar loftslagsrannsóknir eru lykilforsenda þess að samfélagið allt geti brugðist við þeim breytingum sem nú þegar eru hafnar og munu halda áfram að aukast.

Guðfinna Aðalgeirsdóttir, jöklafræðingur og prófessor við Jarðvísindadeild HÍ

Hafdís Hanna Ægisdóttir, forstöðumaður Sjálfbærnistofnunar HÍ

Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands

Sæunn Stefánsdóttir, forstöðumaður Stofnunar rannsóknasetra HÍ og sviðstjóri þróunarsviðs HÍ

Þorvarður Árnason, forstöðumaður Rannsóknaseturs HÍ á Hornafirði