Að­gerða­á­ætlun um ein­földun EES-regluverksins og af­nám gullhúðunar

Félag atvinnurekenda og Íslensk-evrópska verslunarráðið (ÍEV) hafa sent utanríkisráðherra, forsætisráðherra, atvinnuvegaráðherra og formanni utanríkismálanefndar Alþingis tillögur um aðgerðaáætlun í fimm liðum til að greiða fyrir innleiðingu einfaldari EES-reglna í íslenskan rétt og afnámi svokallaðrar gullhúðunar Evrópureglna. Tillögurnar voru á meðal umræðuefna á árlegum fundi FA og millilandaviðskiptaráða félagsins með utanríkisráðuneytinu fyrr í vikunni.

Stefnt að því að létta reglubyrði fyrirtækja um 25-35%

FA, ÍEV og utanríkisráðuneytið voru á meðal skipuleggjenda málþings um einföldun Evrópuregluverks í síðasta mánuði. Þar voru kynntar áherzlur framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í framhaldi af Draghi-skýrslunni, um að einfalda regluverk og létta reglubyrði atvinnulífs í aðildarríkjunum um 25%. Stefnt er að enn meiri afléttingu reglubyrði hjá minni og meðalstórum fyrirtækjum, eða 35%. Mikið af hinum einfölduðu reglum mun verða tekið upp í EES-samninginn og innleitt í íslenska löggjöf. Um er að ræða „bandorma“ eða „Omnibus-pakka“ einföldunargerða, sem breyta ýmsum lagabálkum.

Í erindi FA er bent á að þótt einföldun EES-regluverksins sé fagnaðarefni, sé sú innleiðing þó ekki án vandkvæða. Innleiðingarhallinn svokallaði hefur löngum verið vandamál hjá bæði Íslandi og Noregi, þ.e. það tekur of langan tíma að innleiða í innlenda löggjöf reglur sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn. Upptökuhallinn, þ.e. bið á upptöku nýrra gerða í EES-samninginn, er ekki síðra vandamál, en í fréttum RÚV fyrr í mánuðinum kom fram að hátt í sjö hundruð reglugerðir og tilskipanir ESB bíða upptöku í EES-samninginn. Þar af eru um fimmtíu sem tóku gildi í ESB-ríkjunum fyrir fimm árum eða meira. Listinn hefur sjaldan verið lengri.

Hæg innleiðing skaðar samkeppnishæfni og veldur réttaróvissu

Þegar nýja regluverkið er minna íþyngjandi en það gamla skapast sú hætta að ef innleiðingin er ekki hröð og skilvirk, þurfi íslenzk fyrirtæki að starfa eftir regluverki sem er meira íþyngjandi en það sem keppinautar þeirra í öðrum EES-ríkjum búa við. Slíkt skaðar að sjálfsögðu samkeppnishæfni íslenzkra fyrirtækja. Á málþinginu benti dr. Helga Kristín Auðunsdóttir, lektor við lagadeild HR, á dæmi af sjálfbærnilöggjöfinni, en íslenzk fyrirtæki hafa á undanförnum misserum fjárfest háar fjárhæðir í gögnum, kerfum, þekkingu og ráðgjöf til að búa sig undir kröfur, sem við blasir að verði úr gildi fallnar eftir fáein misseri. Litla leiðbeiningu hefur verið að hafa frá viðkomandi stjórnvöldum um hvernig fyrirtækin eigi að bregðast við fyrirsjáanlegum breytingum eða hvernig eftirliti með hlítni við löggjöfina verði háttað. Í þessu ástandi skapast réttaróvissa, sem mikilvægt er að mati samtakanna að lágmarka eins og hægt er.

Í erindi FA og íEV er einnig lýst áhyggjum af sífellt þyngra regluverki atvinnulífsins og tilhneigingum til gullhúðunar EES-gerða, þ.e. að bætt sé við þær séríslenzkum, íþyngjandi ákvæðum. Samtökin benda á að tillögum starfshóps utanríkisráðherra, sem áttu að vinna gegn gullhúðun, hafi ekki verið fylgt eftir sem skyldi.

Aðgerðaáætlun í fimm liðum

FA og ÍEV leggja til að stjórnvöld samþykki aðgerðaáætlun um innleiðingu einföldunargerða og aðgerðir gegn gullhúðun, sem innihaldi eftirfarandi þætti:

Einföldunargerðirnar fái forgang hjá sameiginlegu EES-nefndinni.

Einföldunargerðirnar verði settar í forgang innan Stjórnarráðsins og tryggt að vinnsla innleiðingarfrumvarpa taki skamman tíma. Setja ætti þá fortakslausu reglu að einföldunargerðirnar verði innleiddar með hreinum innleiðingarfrumvörpum og hvers konar gullhúðun komi einfaldlega ekki til greina.

Frumvörpum til innleiðingar einföldunargerðanna verði veittur forgangur í störfum Alþingis.

Tilllögum starfshóps utanríkisráðuneytisins um aðgerðir gegn gullhúðun verði hrint í framkvæmd og þær teknar upp í samþykkt ríkisstjórnarinnar um undirbúning og frágang stjórnarfrumvarpa og reglur Alþingis um þinglega meðferð EES-mála.

Ráðgjafarnefnd um opinberar eftirlitsreglur verði skipuð á ný til samræmis við lög nr. 27/1999 og fengið hlutverk við að fylgja því eftir að gullhúðun sé ekki beitt við innleiðingu EES-reglna, eða þá að settur verði á fót nýr samráðsvettvangur atvinnulífs og stjórnvalda sem hafi sama hlutverk.

Mikilvægt fyrir minni og meðalstóru fyrirtækin

Eins og áður sagði, voru tillögur FA og ÍEV ræddar á fundi með utanríkisráðuneytinu fyrr í vikunni. Félagið hefur einnig óskað eftir fundi með forsætis- og atvinnuvegaráðuneytinu og formanni utanríkismálanefndar Alþingis til að fylgja tillögum félagsins eftir. Íslenzkt atvinnulíf, ekki sízt minni og meðalstór fyrirtæki, eiga mikið undir því að einfaldara Evrópuregluverk skili sér hratt og vel inn í íslenzka löggjöf og að tekið verði fyrir gullhúðunartilhneigingar stjórnvalda. Við vonumst til að fá bæði ráðuneytin og þingið í lið með okkur.

Höfundur er framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda og Íslensk-evrópska verslunarráðsins