Jón Bald­vin segir sögu­skýringu Dags af og frá: Samdi við Davíð um EES

„Af og frá. Nei, nei,“ segir Jón Bald­vin og hlær þegar hann segist í sam­tali við Vísi ekkert vita hvaðan sögu­skýring Dags er komin. Hann hafi ekki heyrt þetta áður og þetta sé ekki rétt.

Vísir sagði frá því í fyrradag að Dagur hafi viðrað þessar hug­myndir sínar laus­lega í Morgun­blaðinu í minningar­orðum um Davíð en síðan skýrt þær betur á Face­book.

Þar sagðist hann, í ljósi and­stöðu Sjálf­stæðis­flokksins og Davíðs, ekki hafa skilið stjórnar­myndunina 1991 al­menni­lega fyrr en hann komst að því að áður en Davíð varð for­maður hafi þeir Þor­steinn Páls­son og Jón Bald­vin, ásamt Jóni Sigurðs­syni, lagt grunn að þessari ríkis­stjórn nokkru fyrir kosningarnar.

„Það eru flestir eða margir búnir að gleyma því að EES-samningurinn varð til efnis­lega á tíma­bilinu frá 1989 til 1992. Það er að segja að mestu leyti í tíð ríkis­stjórnar, vinstri stjórnar, Stein­gríms Her­manns­sonar,“ heldur Jón Bald­vin áfram.

Ófyrir­séðir at­burðir hafi síðan orðið til þess að samningurinn fékk ekki gildi fyrr en raunin varð. „Sviss­lendingar felldu samninginn í þjóðar­at­kvæða­greiðslu og þrjú ríki gengu í Evrópu­sam­bandið þannig að stofnana­ramminn breyttist mjög á loka­sprettinum. En efnis­lega var samningurinn full­gerður í tíð vinstri stjórnar Stein­gríms Her­manns­sonar.“

Skyndi­leg sinna­skipti

Jón Bald­vin leggur áherslu á að kosningarnar um vorið 1991 hafi eigin­lega ein­göngu snúist um EES-samninginn. „Þá brá svo við að Framsóknar­flokkur og Alþýðu­banda­lag sneru baki við samningnum. Fundu honum allt til for­áttu og fóru í harða kosninga­baráttu þar sem þeir lýstu and­stöðu við hann, þrátt fyrir að hafa borið ábyrgð á gerð hans.“

Vinstri­stjórnin hafi síðan haldið velli með eins manns þing­meiri­hluta og hann hefði gjarnan viljað að hún héldi áfram. „En að því er mig varðar þá gekk ég úr skugga um það, á einni dags­stund, hvort ég gæti treyst því ef ríkis­stjórnin héldi áfram, að hún tryggði EES-samningnum fram­gang á þingi.“

Fann lausnina hjá Davíð

Niður­staða hans hafi verið að í Alþýðu­banda­laginu og reyndar einnig í Framsóknar­flokki væru nægi­lega margir al­gjör­lega and­snúnir samningum til þess að hann gæti treyst sér í áfram­haldandi sam­starf.

„Það var ástæðan fyrir því að ég sneri mér til Davíðs Odds­sonar sem þá var nýkjörinn for­maður Sjálf­stæðis­flokksins og lagði fyrir hann ein­falda spurningu. Ég væri til­búinn til stjórnar­sam­starfs undir hans for­ystu gegn því að hann breytti stefnu Sjálf­stæðis­flokksins í stjórnar­and­stöðu, sem hafði verið í and­stöðu við EES.“

„Þetta eru stað­reyndirnar“

Jón Bald­vin minnir á að fyrir utan Alþýðu­flokk hans hafi allir stjórn­mála­flokkar á Alþingi á einum tíma eða öðrum verið á móti EES. „Í stjórnar­and­stöðu var Sjálf­stæðis­flokkurinn á móti og Kvenna­listinn var á móti. Í ríkis­stjórninni voru Framsókn og Alþýðu­banda­lag ábyrg fyrir samningnum en snerust gegn honum eftir kosningar.

Alþýðu­flokkurinn var eini flokkurinn, frá upp­hafi til enda, sem stóð með samningnum og ég var pólitískur verk­stjórnar­maður bæði í vinstri­stjórninni og í ríkis­stjórn Davíðs Odds­sonar síðar sem leiddi til þess að samningurinn var samþykktur naum­lega á Alþingi 13. janúar 1993.

Þetta eru stað­reyndirnar. Allt annað er nú bara ein­hver svona hag­ræðing.“

Allir vildu Lilju kveðið hafa

Jón Bald­vin segir að­spurður að í ljósi hinnar miklu and­stöðu á sínum tíma megi furða sig á því hversu margir vildu nú EES-liljuna kveðið hafa. Slíkt þurfi þó síður en svo að koma á óvart.

„Það er býsna al­gengt í ís­lenskri pólitík. Það var mjög öflug hreyfing sem var á móti NATÓ og vildi herinn burt en sat svo í ríkis­stjórn í sjö ár og sagði: Herinn kyrr og lifi NATÓ. En af ein­hverjum ástæðum þurrkaðist þessi hreyfing út af þingi.“