Þolendur fylgist með málunum rafrænt

Skilgreina þarf betur hlutverk réttargæslumanna brotaþola í sakamálum. Þá þarf líka að gera brotaþola kleift að fylgjast með máli sínu rafrænt í réttarvörslukerfinu. Þetta var meðal þess sem kom fram í máli Sigríðar Á. Andersen dómsmálaráðherra á ráðstefnu um kynferðisofbeldi og heimilisofbeldi sem fram fór í Háskólanum í Reykjavík í gær.

Sigríður sagði að undanfarna tvo áratugi hefðu verið gerðar verulegar breytingar til batnaðar á meðferð ofbeldisbrota. „Til dæmis má nefna lög frá árinu 1995 um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota, lög frá árinu 1999 en með þeim var réttarstaða brotaþola styrkt verulega með tilkomu réttargæslumanna. Árið 2000 var nálgunarbann lögfest til verndar þeim sem verða fyrir slíkri áreitni,“ sagði Sigríður. Hún kvaðst vera þeirrar skoðunar að hægt væri að gera enn betur í réttarvörslukerfinu þegar kemur að þolendum kynferðisbrota og heimilisofbeldis.

Hún benti jafnframt á að í nýjum stjórnarsáttmála hefði verið tekinn af allur vafi um að aðgerðaáætlun um meðferð kynferðisbrota í réttar­vörslukerfinu yrði sett í framkvæmd og fjármögnuð að fullu.

„Ég tel afar brýnt að stytta málsmeðferðartímann og setja kynferðisbrot í forgang í réttarvörslukerfinu. Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur reyndar tekið mjög góð skref í þá átt og lagt sérstaka áherslu á heimilisofbeldisbrot í sínum störfum með góðum árangri,“ sagði Sigríður.

Skilgreina þurfi betur hlutverk réttargæslumanna þannig að þjónusta þeirra við brotaþola sé þeim til gagns. „Ég hef einnig talað fyrir rafrænu réttarvörslukerfi, í það minnsta einhverjum þáttum þess,“ sagði Sigríður og benti á að vinna við þetta væri þegar hafin. „Ég tel til dæmis augljóst hagræði að því fyrir alla aðila að brotaþoli geti fylgst með máli sínu rafrænt í réttarvörslukerfinu. Á það hefur verið bent að það geti sparað tíma og takmarkað það hugarangur sem meðferð málsins óhjákvæmilega veldur brotaþola,“ sagði hún.

Mikilvægt að kæra brotin strax til lögreglu

„Kynferðisbrot eru þau afbrot sem eru sjaldnast kærð. Það er staðreynd,“ sagði Svala Ísfeld Ólafsdóttir, dósent í lögfræði við HR, á ráðstefnunni. Hún kynnti rannsókn sem hún hefur gert á öllum dómum Hæstaréttar Íslands, þar sem ákært er fyrir kynferðisbrot gagnvart þolanda sem er barn.

Niðurstöður hennar sýna að 64 prósent brotamála, þar sem sakfelling næst, eru kærð til lögreglu innan sólarhrings eftir að brotið á sér stað og 76 prósent brotanna eru kærð innan tveggja sólarhringa. „Sem segir okkur það að langflest þeirra brota þar sem sakfellt er fyrir nauðgun berast lögreglu hratt og örugglega,“ sagði Svala og bætti við að 88 prósent væru komin til lögreglu innan tveggja vikna.

Jón H.B. Snorrason saksóknari sagði að mat dómara á trú­verðug­leika frásagnar kæranda gæti ráðist af því hvenær kært er.