Mynd sem eykur skilning á aðstæðum barna geðsjúkra foreldra

Bíó Paradís í samstarfi við Geðhjálp frumsýnir í dag sænsku kvikmyndina Stelpan, mamman og djöflarnir (Flickan, Mamman och Demonerna). Frítt verður á myndina og allir velkomnir. Myndinni er leikstýrt af Suzanne Osten og er að hluta til byggð á eigin reynslu hennar af því að alast upp hjá móður með geðröskun. Fyrir sýninguna kynnir Hanna Styrmisdóttir, fyrrverandi listrænn stjórnandi Listahátíðar og aðstandandi, kvikmyndina og leikstjórann.

Hanna býr sjálf að þeirri lífsreynslu að alast upp með móður með geðsjúkdóm. Móðir hennar, Sigrún Finnbogadóttir heitin, veiktist aðeins 24 ára gömul. Það var skömmu eftir að Hanna fæddist.

„Suzanne hefur barist fyrir réttindum barna og efni myndarinnar stendur henni mjög nærri. Hún ólst upp hjá einstæðri móður með geðklofa. Hún var orðin þrettán ára gömul þegar hún hafði sjálf samband við barnaverndarnefnd vegna aðstæðnanna sem varð til þess að hún og móðir hennar fengu loks hjálp,“ segir Hanna frá.

Suzanne gaf út bók sem var að hluta til sjálfsævisöguleg. Úr þeirri bók var unnin leikgerð sem fór víða og fékk góð viðbrögð. „Kvikmyndin er byggð á leikgerðinni og vakti sterk viðbrögð í Svíþjóð. Susanne hugsaði myndina fyrir börn en í upphafi var myndin bönnuð börnum yngri en fimmtán ára. Hún barðist fyrir því að aldurstakmarkið væri lækkað og nú er myndin leyfð börnum eldri en ellefu ára.“

Hanna er sammála leikstjóranum um að það sé mikilvægt að börn hafi aðgang að góðu og vönduðu sjónvarps- og myndefni um málefnið. „Það er gott að vita af því að maður er ekki einn. Að fleiri hafa reynslu af því að vera í sömu sporum. Ég hefði viljað sjá svona mynd þegar ég var barn,“ segir Hanna.

Hanna segir sjónarhorni stelpunnar komið til skila með áhrifamiklum hætti. „Myndin er sjokkerandi og mjög myndræn. Það er ekki að ástæðulausu að í byrjun myndarinnar sitja aðalsöguhetjurnar í bíósal og segja áhorfendum að myndin endi vel. Áhorfendur fylgjast með lífi átta ára stúlku sem býr ein með móður sinni sem verður alvarlega geðveik. Hún verður veikari og veikari og það er ýmislegt gert til þess að miðla varnarleysi barnsins gagnvart yfirþyrmandi aðstæðum,“ segir Hanna sem segist hafa þurft svolítinn tíma til að vinna úr myndinni.

„Ég var smátíma að vinna úr myndinni. Ég veit að þetta eru raunverulegar aðstæður þó að þær séu settar í leikrænan búning. Ýmislegt er gert til þess að auka skilning manns á því hvað barnið er varnarlaust gagnvart aðstæðum. Það er allt of seint gripið inn í, það þekkjum við líka hér á landi,“ segir Hanna og segir boðskap myndarinnar ekki eingöngu eiga erindi við börn sem eiga geðsjúka foreldra.

„Myndin eykur líka skilning barna sem búa við aðrar og betri aðstæður. Og fullorðinna líka. Ég myndi alveg treysta mínu ellefu ára gamla barni til að horfa á þessa mynd. Fólk þarf líka að vera tilbúið að ræða við börn sín,“ segir hún og bendir á að í flestum tilfellum sé einhver í umhverfi barna sem glími við geðröskun af einhverju tagi.  Eftir sýningu myndarinnar í dag verður efnt til stuttra umræðna með þátttöku Hönnu, Maggýjar Hrannar Hermannsdóttur, sérkennara og aðstandanda, og Möndu Jónsdóttur, hjúkrunarfræðings og deildarstjóra á sérhæfðri endurhæfingardeild á Kleppspítala. Í umræðunum gefst fólki færi á að ræða efni myndarinnar frekar með börnum sínum.