Stenst ekki jafnræðisreglu

Uppboðsfyrirkomulag á úthlutun tollkvóta fyrir búvörur gengur gegn hagsmunum neytenda, brýtur gegn jafnræði innflytjenda og eykur mjög á óvissu og ógegnsæi á markaði. Þetta er meðal niðurstaðna í nýrri skýrslu sem Þórólfur Matthíasson hagfræðiprófessor og Örn Ágústsson hagfræðingur hafa unnið að beiðni Félags atvinnurekenda (FA).

„Aðrar aðferðir til að úthluta tollkvótanum væru meira í anda Marrakesh-samkomulagsins sem Alþjóðaviðskiptastofnunin WTO starfar samkvæmt,“ segir í umfjöllun um skýrsluna á vef FA, en efni hennar var kynnt alþingismönnum á fundi utanríkismálanefndar Alþingis í gær.

Í skýrslunni kemur fram að lang­algengast sé að aðildarlönd WTO úthluti leyfum til innflutnings landbúnaðarvarnings innan tollkvóta endurgjaldslaust. Íslensk stjórnvöld og norsk skeri sig hins vegar frá meginreglunni með því að notast við uppboðsaðferð til að úthluta tollkvóta á landbúnaðarvörum.

„Framkvæmd uppboðanna stenst líklega ekki jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar því að ólíkir innflytjendur sömu vöru standa frammi fyrir ólíku kvótaverði. Sú aðferðafræði sem stuðst er við við úthlutun tollkvóta eykur mjög á óvissu og ógegnsæi á markaðnum og getur dregið úr líkum á að mögulegir innflutningsaðilar leggi fram tilboð,“ segir í skýrslunni.

Fram kemur á vef FA að á fundi utanríkismálanefndar hafi verið fjallað um tollasamning Íslands og Evrópusambandsins sem undirritaður var í fyrrahaust, en hann bíði staðfestingar þingsins.

„Í umsögn Félags atvinnurekenda um samninginn er bent á að uppboð á tollkvótum fyrir búvörur geri að verkum að útboðsgjaldið, sem innflutningsfyrirtæki þurfa að greiða fyrir kvótana, éti upp ávinning neytenda af tollfrelsinu að verulegu eða jafnvel öllu leyti. Jafnframt þýði það að samkeppni við innlendan landbúnað sé minni en að var stefnt,“ segir þar og bent á að hæpið sé að útboðsfyrirkomulagið standist ákvæði í samningi Íslands og ESB, þar sem segi að samningsaðilar skuli „tryggja að ávinningnum, sem þeir veita hvor öðrum, verði ekki stefnt í hættu með öðrum takmarkandi innflutningsráðstöfunum“.

Haft er eftir Ólafi Stephensen, framkvæmdastjóra FA, að það séu gagnkvæmir hagsmunir innflytjenda búvöru, neytenda og ríkisins að fundið verði fyrirkomulag sem tryggi sanngjarna og hagkvæma úthlutun tollkvótanna. Samtökin hafi beðið um skýrsluna sem innlegg í umræður um hvernig finna mætti slíka lausn. „Við höfum einnig sent atvinnuveganefnd Alþingis skýrsluna og hvetjum þingið til að beita sér fyrir breytingum á ákvæðum búvörulaga um úthlutun tollkvóta,“ segir Ólafur.

Þessi frétt birtist fyrst í Fréttablaðinu