ESA krefst svara vegna kerfisframlags

ESA, Eftirlitsstofnun EFTA, gerir alvarlegar athugasemdir við starfsemi Landsnets og Orkustofnunar. Reglur Landsnets um svokallað tengigjald stóriðju við flutningskerfi raforku eru óljósar, ógagnsæjar og hafa ekki verið kynntar almenningi í gjaldskrám. Ekki sé með neinu móti hægt að sjá hvað stórnotendur greiði í svokölluð tengigjöld þrátt fyrir að sá kostnaður eigi að liggja fyrir. Þetta kemur fram í bréfi til atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins frá ESA, dagsettu 17. desember síðastliðinn.

Kerfisframlag er gjald sem raforkuframleiðendur og stórnotendur skulu greiða Landsneti til viðbótar almennu gjaldi valdi tenging aðila hækkun til annarra notenda, svo sem almennings. Þetta framlag hefur aldrei verið lagt á á Íslandi samkvæmt gjaldskrá.

Raforkuflutningur er nokkuð sérhæfð starfsemi. Enginn „markaður“ er á þessum vettvangi þar sem aðeins eitt flutningskerfi er á landinu. Því lýtur þessi starfsemi miklu aðhaldi hins opinbera í gegn um lög með innleiðingu raforkutilskipana.

Málið á sér langan aðdraganda. Þann 23. september síðastliðinn skrifaði ESA íslenskum stjórnvöldum bréf um að gagnsæi væri ábótavant hjá Landsneti og Orkustofnun. Bréfið var skrifað íslenskum stjórnvöldum vegna kæru frá því í ágúst 2014. Fréttablaðið fjallaði um það mál þann 4. september 2014. Í kæru kemur fram að íslensk stjórnvöld hefðu trassað að innleiða Evrópulöggjöf um innri markað raforku sem átti að innleiða þann 1. júní 2007.

Vegna málsins gaf ESA út frumniðurstöðu í bréfi þann 23. september árið 2015. Þar kom fram að gagnsæi er ábótavant hjá Landsneti og Orkustofnun. Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið svaraði fréttaflutningi Fréttablaðsins vegna málsins þann 25. september síðastliðinn. Á vef ráðuneytisins segir að væru „verulegar brotalamir á innleiðingu annarrar raforkutilskipunar hér á landi, eins og skilja má af framangreindri frétt, þá myndi ESA reka samningsbrotamál“. Í þann farveg hefur ESA ákveðið að fara nú þó hér sé aðeins um að ræða fyrsta stig þess. Einnig sagði ráðuneytið í sömu frétt að ábendingar ESA væru í vinnslu og yrði lokið við á næstu vikum.

ESA rekur nú enn og aftur á eftir atvinnuvegaráðuneytinu að gera gangskör að málinu. ESA, sem eftirlitsaðili með að Evrópureglur séu réttar, vekur athygli á að ósamþykktar, óbirtar reglur Landsnets, þar sem útreikningar eru á huldu þegar gjald eigi að leggja á stóriðju og nýjar virkjanir, séu ekki í takt við þær Evróputilskipanir sem íslensk stjórnvöld eigi að vera búin að innleiða fyrir margt löngu. Vísar ESA í dóm Evrópudómstólsins í máli gegn Svíþjóð sem kveðinn var upp í októbermánuði árið 2009. Í dómnum segir að markmið tilskipunarinnar, sem átti að vera búið að innleiða í íslenska löggjöf árið 2007, verði aðeins náð með gagnsærri gjaldskrá eða að aðferðafræðin við útreikninga kerfisframlags sé svo skýrt að eftirlitsaðilar geti metið kostnað við tengingu.

Samkvæmt svari Þóris Hrafnssonar, upplýsingafulltrúa atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins er frestur gefinn til 16. febrúar til að svara bréfi ESA. Hann sagði vinnu við að svara bréfinu í vinnslu og að því verði svarað fyrir tilskilinn tíma.

Nýir stórnotendurFjöldi nýrra stórnotenda áforma að hefja rekstur á Íslandi á næstu árum.

PCC áformar rekstur á Bakka við Húsavík. Thorsil og United Silicon auk álvers verða starfrækt á Grundartanga auk Silicor Material á Grundartanga.

Ljóst er að tengja þarf þessa aðila við flutningskerfi raforku á Íslandi. Hins vegar er óljóst hver beri kostnaðinn af tengingu stórnotendanna við flutningskerfi Landsnets.