Hagfræðistofnun HÍ: Stytting framhaldsskólanáms skilar hagræðingu upp á 2-3 milljarða

Stytting framhaldsnámsins mun skila hagræðingu innan skólakerfisins sjálfs upp á 2-3 milljarða króna sem skiptist milli haghafa innan kerfisins.

Þetta kemur fram í nýútkominni skýrslu Hagfræðistofnunnar Háskóla Íslands sem kom út í dag. Skýrslan var kynnt í Þjóðminjasafninu í hádeginu. Þá er það fullyrt í skýrslunni að með því að stytta námið muni brottfall minnka en staðreyndin er sú að í dag ljúka aðeins 45 prósent þeirra sem skrá sig í framhaldsskólanám við það á fjórum árum.

Fjallað verður um málið í Kvöldfréttum Stöðvar 2.

„Ljóst er að styttingin myndi auka hvata til menntunar og hraðari námsframvindu, samhliða því að atvinnuþátttaka nemenda myndi minnka,“ segir í skýrslunni en fjölmargir nemendur stunda vinnu með námi. Skýrsluhöfundar telja að með þriggja ára framhaldsskólanámi verði fórnarkostnaður við menntun lægri.

Hagræðingin skilar sér til þriggja haghafa í kerfinu að mati skýrsluhöfunda.

„Það er til kennara í formi hærri launa, nemenda sem bætt þjónusta og skattgreiðenda sem lægri framlög á fjárlögum til framhaldsmenntunar. En hvað kemur í hvers hlut er aftur á móti erfiðar um að geta,“ segir í skýrslunni.  „Ætla má að markmið stjórnvalda á öðrum sviðum, semsagt í byggðamálum ráði miklu um hvernig staðið verður að breytingum vegna fækkunar nemenda.“

Í skýrslunni er einnig talað um að styttingin muni einnig hafa töluverð skammtímaáhrif á vinnumarkaðinn þar sem fyrrum fjórða árs nemar munu koma ári fyrr út á vinnumarkaðinn. Það muni skila fjölgun fólks á vinnumarkaði yfir nokkurra ára bil.

„Fjölgunin mun hafa í för með sér útvíkkun framleiðslumöguleikajaðarsins í nokkrum lotum og þar af leiðandi auka hagvöxt næstu fjögur til fimm árin eftir að breytingin gengur í gegn. Hér er áætlað að fækkun framhaldsskólanema um 2.800 ársnemendur muni skila um 1800 - 2000 ársverkum út í atvinnulífið á fjórum til fimm árum sem felur í sér 0,9 - 1,1% aukningu mannafla.

Þessi vinnuaflsinnspýting mun væntanlega skila 0,7-0,85%, hagvexti eða um 14-17 milljarða króna aukningu á landsframleiðslu ef miðað er við núverandi þáttaframlegð vinnuafls. Sú hagvaxtaraukning mun skila samtals fimm til sjö milljörðum í auknum skatttekjum á tímabilinu ef miðað er við forsendur um 40 prósent meðalskattheimtu.“

Fyrrnefnt mat er að gefnum þremur forsendum. Í fyrsta lagi að næg vinna sé til staðar fyrir þennan aukna fjölda sem bætist við, í öðru lagi er gert ráð fyrir að framleiðni þessarar aukningar við mannaflann vegna styttingar námstíma til stúdentsprófs sé jafn meðalframleiðni í hagkerfinu og í þriðja lagi er gert ráð fyrir því að svo tiltölulega lítil hlutfallsleg aukning vinnuafls miðað við heildarmannaafla á vinnumarkaði muni ekki gera kröfu um sérstaka aukningu fjármagnsstofnsins til þess að hagvaxtaráhrifin komi fram.