Húðflúra án starfsleyfis

Húðflúrarar eru ekki með lögbundið starfsheiti og getur í raun hver sem er keypt sér tæki og tól til að gera húðflúr og selt þjónustuna á svörtum markaði.



Vinsælt er að kaupa ódýrt blek frá Kína sem ekki hefur verið ofnæmisprófað og inniheldur meðal annars blý. Húðflúrarar sem starfa á húðflúrstofum eru aftur á móti undir eftirliti heilbrigðiseftirlitsins sem kemur árlega til að athuga hreinlæti og búnað.



Níu húðflúrstofur eru í Reykjavík sem eru undir eftirliti heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur. Rósa Magnúsdóttir deildarstjóri þar segir að vitað sé um svartan markað en að stofnunin hafi ekki heimild til að banka upp á hjá fólki og ryðjast inn til að kanna hvort verið sé að húðflúra.



„Það er á ábyrgð rekstraraðilans að sækja um starfsleyfi. Við leitum ekki uppi ólöglega starfsemi en við höfum fengið ábendingar og þá fylgjum við þeim eftir en það er ekki margt sem við getum gert. Við sendum til dæmis bréf og látum Landlækni vita,“ segir Rósa og hvetur fólk til að senda inn ábendingar ef það verður vart við ólöglega starfsemi eða að börn undir átján ára aldri fái húðflúr án leyfis foreldra.

Ábyrgðin hjá neytendum

Ása Steinunn Atladóttir, verkefnastjóri á sóttvarnarsviði Embættis landlæknis, segir embættið veita húðflúrurum fræðslu.



„Hlutverk landlæknis er að hafa eftirlit með faglærðu heilbrigðisstarfsfólki. Húðflúrarar eru ekki faglærðir en við gerum okkar besta að vernda lýðheilsu með fræðslu.“



Hægt er að fá alvarlegar sýkingar, blóðeitrun og smitsjúkdóma eins og lifrarbólgu C ef hreinlæti er ábótavant eða ef blekið er ekki gæðavottað. Í Danmörku fá til að mynda tólf prósent þeirra sem fá sér húðflúr óþægindi í kjölfarið. Dæmi eru um að fólk hafi misst útlim eða þurfi að fara í dýrar aðgerðir til að láta fjarlægja hluta af húðinni vegna sýkingar í húðflúri.



Ása segir ekki vera hægt að rekja hversu margar sýkingar hafi komið upp í tengslum við húðflúr á Íslandi.



„Fólk fer til heimilislæknis eða húðsjúkdómalæknis og við höfum enga skrá yfir slíkt. Enda eru engin gögn til um hve margir fá sér húðflúr og þar af leiðandi engin gögn til um hve margir fá aukaverkanir af húðflúri,” segir Ása og bætir við að það sé mikilvægt að almenningur sé upplýstur.



„Ábyrgðin er fyrst og fremst hjá neytendum. Ef þú ákveður að fá þér húðflúr þá ættir þú að athuga hvort húðflúrarinn sé með starfsleyfi. Neytendur eiga að vera krítískir og ábyrgðin getur ekki legið öll hjá ríkinu.“

Þyrfti að vera stéttarfélag

Fjölnir og Búri starfa sem húðflúrarar á Íslenzku húðflúrstofunni og segja alvitað að margir stundi húðflúr án leyfis eða löglegs bleks. Þeir segja slíka fúskara setja svartan blett á stéttina, sem almennt vinni eftir ströngustu gæðakröfum á Íslandi.



„Neytendur eiga að krefjast þess að sjá plagg frá heilbrigðiseftirlitinu,“ segir Búri. Hann segist hafa heyrt af fólki sem lendi í vandræðum með húðflúrin eftir að hafa farið til einhvers ekki með leyfi en erfitt sé að leita til viðeigandi aðila. „Það eru engir viðeigandi aðilar til að leita til sem geta gert eitthvað í málinu.“



Fjölnir Bragason húðflúrari tekur undir orð Búra. „Við erum að sjá alls kyns vitleysu. Yngri krakkar og fólk sem heldur að það sé að spara pening.“

Fjölnir segir þurfa ansi mikið að ganga á til að lögreglan taki í taumana enda sé hún líklega ekki með fjármagn og mannskap til að fara í þessi mál.

„Ég veit um dæmi frá Ísafirði þar sem hakakrossinn var húðflúraður á hendi þrettán ára barns. Þá var tekið í taumana.“



Fjölnir segir grafalvarlegt mál að viðvaningar séu að húðflúra vegna sýkingarhættu en einnig komi þetta óorði á markaðinn. Húðflúrarar fara ekki í formlegt nám heldur læra hjá lærimeistara. Námið getur tekið tvö til fjögur ár og er tekið alvarlega meðal fagmanna á markaðnum.



„Það þyrfti að vera stéttarfélag húðflúrara og nefnd sem gæfi út löggildingu eins og tíðkast í iðngreinunum. En það er bara ekki fjármagn til slíks. Maður skilur alveg krakka sem vilja prófa sig áfram en það er bara ekki hægt. Maður kaupir ekki hamar og gerist tannlæknir. Það er eins með húðflúr, maður kaupir ekki ódýrar græjur og ónýtt blek frá Kína og gerist húðflúrari.“



Fjölnir og Búri vita um mörg dæmi þess að fólk panti tæki og blek á netinu. Fjölnir bendir á að ekkert eftirlit sé með litum sem komi frá Kína. „Við pöntum sjálfir eingöngu blek sem hefur verið ofnæmisprófað og er gæðavottað.“



Búri segir mikið og gott eftirlit vera með húðflúrurum á Íslandi – það er að segja þeim sem stunda viðskipti sín fyrir opnum tjöldum. „Ég hef unnið í Svíþjóð þar sem er mikið regluverk en eftirlitið er betra hér heima. Við fögnum því. Það er gæðamerki og setur fagið upp á hærra plan. Ég hvet þá sem vilja fá sér húðflúr að velja meðvitað hvaða húðflúrara þeir leita til. Ekki bara upp á hreinlætið heldur líka fagmennskuna. Þú vilt ekki enda með forljótt húðflúr."

Stjórnlaust í Danmörku

Ekkert eftirlit er með húðflúrurum í Danmörku en talið er að um þúsund Danir fái sér húðflúr á degi hverjum. Reynt hefur verið að stofna stéttarfélag húðflúrara til að knýja á um breytingar en það hefur ekki tekist vegna skorti á fjármagni.



Í nýlegri heimildamynd TV2 um húðflúr í Danmörku kemur fram að tólf prósent Dana endi með einhvers konar sýkingu eftir að hafa fengið sér húðflúr. Vitað er um dæmi um ungan mann sem missti fót vegna sýkingar og fjölmargir fara í rándýrar aðgerðir til að láta fjarlægja sýkta húð vegna húðflúrs.