Vilja útrýma risahvönn á Akureyri

Risahvannir, sem geta valdið alvarlegum bruna, dreifa sér nú hratt á Akureyri. Grasafræðingar við Akureyrarsetur Náttúrufræðistofnunar Íslands vilja að risahvönninni þar verði útrýmt. 

„Það er nýbúið að kortleggja staðina þar sem risahvönn vex á Akureyri og hún er mjög víða,“ segir dr. Starri Heiðmarsson grasafræðingur en hann hefur ásamt dr. Pawel Wasovicz grasafræðingi fylgst með þeim tveimur tegundum risahvanna sem náð hafa fótfestu á Íslandi, það er bjarnarkló og tröllahvönn.

Starri segir risahvannir plöntur sem líklegt er að verði ágengar. Þær séu víða á Reykjavíkursvæðinu en einnig annars staðar á landinu. 

„Fólk er með þetta sem fallega plöntu í görðum. Það gerist lítið fyrst en svo dreifa risahvannirnar sér hratt þegar þær hafa náð fótfestu og hver fullþroskuð planta gefur af sér mikið af fræjum. Það er enn möguleiki að bregðast við dreifingu þeirra og útrýma þeim á Íslandi en þá þarf að bregðast hratt við.“

Safi risahvannar inniheldur mikið magn efnasambandsins fúranókúmarín, að því er Starri greinir frá. 

„Komist safinn í snertingu við húð getur myndast alvarlegur bruni en efnasamböndin virkjast þegar þau verða fyrir sólarljósi. Sérstaklega skal varast að safinn komist í snertingu við augu en slíkt getur valdið tímabundinni og jafnvel varanlegri blindu.“

Hann bendir á að þótt ýmsar aðrar innlendar og erlendar plöntur innihaldi svipuð efnasambönd þá séu risahvannirnar sérstaklega hættulegar vegna mikils styrks efnasambandanna og vegna stærðar þeirra. 

„Fólk hefur fengið brunasár af risahvönn en börn eru náttúrlega í sérstakri hættu ef þau eru að leik þar sem risahvönn er.“

Í Stykkishólmi hófust aðgerðir gegn risahvönn sumarið 2010. Felast þær í því að plantan er fjarlægð þar sem hún vex utan garða og það sama er gert í görðum þar sem samþykki garðeigenda fæst. 

„Risahvannir eru fjarlægðar um leið og þær uppgötvast. Ef ég man rétt hefur hún fundist á 14 stöðum, þar af rúmlega helmingurinn í görðum. Það hefur fengist leyfi til eyðingar hjá öllum garðeigendum nema einum. 

Risahvönnin var ekki orðin útbreidd. Það er erfitt að eiga við hana ef hún er farin að dreifa sér. Þá verður þetta miklu stærra vandamál,“ segir Róbert Arnar Stefánsson, forstöðumaður Náttúrustofu Vesturlands.

Grasafræðingar við Náttúrufræðistofnun Íslands vilja fylgjast með útbreiðslu risahvanna og má tilkynna um fund tegundanna á netfangið: agengartegundir@ni.is