„Þetta er andskotans nógu gott ofan í ykkur“

Nokkur umræða hefur að átt sér stað um vottun á landbúnaðarvörum í samræmi við framleiðsluhætti. Stærsti hluti framleiðslu dilkakjöts á sér stað samkvæmt svokallaðri „gæðastýringu“, þar sem meðal annars er litið til umhverfisþátta. Þessi vottun, sem vissulega er skref í rétta átt, er að vísu umdeild og framkvæmd hennar hefur verið harðlega gagnrýnd af landverndarfólki og fagaðilum, meðal annars Landgræðslu ríkisins. Of stór hluti hinnar vottuðu framleiðslu fer fram án þess að landverndarsjónarmið séu nægjanlega í heiðri höfð.

Síðan hefur komið í ljós að vottuðu og óvottuðu dilkakjöti er blandað saman á markaði. Neytandinn hefur ekkert val. Andstætt vilja Landsambands sauðfjárbænda og annarra hagsmunaaðila. Hverju sætir það? Í Fréttablaðinu 1. júní eru að finna athyglisverðar skýringar forstjóra Sláturfélags Suðurlands. Hann telur engan gæðamun vera á vörunni og enn fremur að „Það er spurning hvað yrði gert við ógæðastýrt kjöt. Staðan er sú að þú færð enga verslun til að taka inn kjöt sem væri merkt ógæðastýrt“. Það verður nú varla sagt að í þessu tilsvari felist djúpstæður skilningur á gæðastýringarferlum eða tilgangi þeirra. Eða þörfum og réttindum neytenda.

Rétt er að benda á að það er gæðastýrða varan sem yfirleitt er merkt sérstaklega, ekki hin; ég man til dæmis ekki eftir að hafa séð viðvörun á matvöru, til dæmis: „framleitt á menguðum ökrum í Langtburtistan af börnum í þrælkunarvinnu og með afar óhagstætt vistspor vegna langrar flutningsleiðar á markað“. Upplýstum neytendum er ætlað að draga slíkar ályktanir. Og vitaskuld á upplýstur neytandi að geta valið gæðastýrt dilkakjöt kjósi hann svo. Að sama skapi á hann rétt á að forðast vöru sem ekki stenst kröfur um vistvæna framleiðsluhætti. Framleiðsla SS er eflaust vönduð og góð gæðavara. En viðhorf SS-forstjórans er mjög í anda þess sem maður áður heyrði stundum: „Þetta er andskotans nógu gott ofan í ykkur“. Takk fyrir að upplýsa það.