"Út af með dómarann?“

Það leiðir af stöðu og hlutverki dómara að þeir tjá sig um niðurstöður sínar í úrskurðum og dómum en almennt ekki á öðrum vettvangi. Þrátt fyrir þetta geta dómarar gengið að því vísu að athafnir þeirra séu umdeildar og opinber umræða um dómstörf harðskeytt. Það má jafnvel gera þá kröfu til dómara að þeir taki þegjandi rangfærslum og ásökunum á opinberum vettvangi, meðal annars af hálfu sakborninga. Hver sem telur dómara hafa gert á hlut sinn getur einnig kvartað til nefndar um dómarastörf og dómarinn verður þá að gera hreint fyrir sínum dyrum með formlegum hætti. Við þetta verða menn einfaldlega að sætta sig þegar þeir ákveða að taka við skipun í embætti dómara.

Það hefur verið nánast óþekkt hér á landi að sakborningur eða aðilar honum tengdir gangi svo langt að leggja fram kæru fyrir lögreglu um ætlaða refsiverða háttsemi dómara við framkvæmd dómstarfa. Dómarar njóta engrar sérstakrar friðhelgi í störfum sínum og það er ekkert sem hindrar slíka kæru. Flestum má vera ljóst að dómara er erfitt að bregðast við slíkum ásökunum á opinberum vettvangi, jafnvel þótt kæran reynist tilhæfulaus þegar upp er staðið.

Það er auðskilið hvers vegna sumum finnst ákjósanlegt að umræða um dómsmál snúist um dómarann, og jafnvel dómskerfið, en ekki ákæruefnin eða önnur efnisatriði máls. Það er hins vegar eftirtektarvert þegar einn stærsti fjölmiðill landsins telur ástæðu til að gera atriði sem þetta að forsíðufrétt sinni.

Gildandi reglur og núverandi framkvæmd á sviði rannsóknarúrskurða er ekki hafin yfir gagnrýni, eins og ráða má af leiðara ritstjóra í gær. Dómarar hafa hins vegar ekki forræði yfir því hvaða reglur gilda að þessu leyti þótt þeir hafi ákveðin áhrif á þróun lagaframkvæmdar. Það stenst því ekki að tengja annmarka á núverandi réttarframkvæmd við framkomnar ásakanir gegn tilteknum dómurum, jafnvel þannig að gefið sé í skyn að um sé að ræða „fúsk“ við meðferð heils málaflokks.