Skattlagning skulda gjaldþrota aðila

Nú nýverið var lagt fram fyrsta fjárlagafrumvarp núverandi ríkisstjórnar ásamt lagafrumvörpum til breytingar.

Tillögur um skattalagabreytingar eru fáar fyrir utan eina breytingu er varðar álagningu svokallaðs „bankaskatts“ (lög nr. 155/2010, um sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki – lagður á heildarskuldir fjármálafyrirtækja).

Í fyrsta lagi hækkar skattprósentan úr 0,041% í 0,145%. Í öðru lagi verða fjármálafyrirtæki í slitameðferð (föllnu bankarnir) skattskyld og í þriðja lagi munu skattkröfur á grundvelli laganna njóta forgangs við gjaldþrotaskipti.

Breytingunni er ætlað að auka tekjur ríkissjóðs um 14,3 milljarða króna en föllnu bankarnir munu bera 11,3 milljarða króna af þeirri fjárhæð.

Þær fyrirætlanir, að leggja umræddan skatt á föllnu bankana, eru sérkennilegar, að minnsta kosti ef litið er til annars tveggja markmiða upphaflegu laganna, en það er að draga úr áhættusækni fjármálafyrirtækja og kerfisáhættu sem fylgir fjármálafyrirtækjum.

Ekki verður séð að starfsemi föllnu bankanna sé áhættusækin. Starfsemin, ef starfsemi skyldi kalla, felst í því að fá sem mest úr eignum föllnu bankanna til að geta greitt kröfuhöfum sem mest upp í þeirra kröfur.

Í öllum tilvikum hafa þessir föllnu bankar annaðhvort ekki lengur starfsleyfi eða þá takmarkað starfsleyfi sem fjármálafyrirtæki. Þá er samkvæmt frumvarpinu í raun einungis um að ræða þrjá aðila sem breytingin varðar.

Óhæft andlag skattlagningar

Skattstofninn eru heildarskuldir í lok tekjuárs en í tilviki föllnu bankanna verður skattstofninn óljós, þar sem ekki er útséð hvernig fara beri með umdeildar kröfur á þessi fjármálafyrirtæki.

Til viðbótar er þegar ljóst að eignir föllnu bankanna duga einungis fyrir hluta af heildarskuldum þeirra. Þannig verður ekki betur séð en skattandlagið sé ekki til staðar nema að hluta til. Einnig er óljóst hvort föllnu bankarnir geti í raun talist vera fjármálafyrirtæki.

Í bráðabirgðaákvæði er einnig lagt til að skattkrafan njóti stöðu forgangskröfu við gjaldþrotaskipti. Þetta er einnig sérstakt þar sem í öllum öðrum tilvikum njóta skattkröfur ekki betri stöðu við gjaldþrotaskipti en almennar kröfur.

Réttlæting skattsins

Undanfarin misseri hefur mörgum verið tíðrætt um hvernig eigi að ná peningum af þessum vogunarsjóðum sem keypt hafa kröfur á hina föllnu banka. Þessi málflutningur hefur farið vel í almenning enda vogunarsjóðir einhverjir græðgispúkar í útlöndum og allt í lagi að skattleggja þá og „fá eitthvað út úr þeim“.

Það er mitt mat að það kunni ekki góðri lukku að stýra þegar skattlagning beinist að örfáum aðilum, skattstofninn er óljós og farnar eru aðrar leiðir um forgang skattkröfu en ella. Hér má ekki heldur gleyma því að slík lagasetning gæti brotið í bága við stjórnarskrá og því rétt að fara varlega.