„Vitum ekki hvað við eigum af fornleifum“

Minjastofnun Íslands (MÍ), eins og fyrri stjórnsýslustofnanir um minjavörslu, hefur aldrei fengið nægilegt fjármagn frá ríkinu sem gerir henni kleift að uppfylla lögbundið hlutverk sitt. Á sama tíma bíða verkefni í hundruða vís er varða minjavörslu og skráningu fornleifa.

Kristín Huld Sigurðardóttir, forstöðumaður MÍ, áætlar að fjárveiting til stofnunarinnar fyrir árið 2013 sé innan við helmingur þess sem nauðsynlegt væri. „Til að reka góða Minjastofnun veitir okkur ekkert af 150 milljónum til viðbótar [MÍ fær um 120 milljónir á fjárlögum 2013]. Það hefur alltaf verið þannig að við fáum minna fjármagn en nauðsynlegt er til að uppfylla lögbundnar skyldur okkar.“

Þau verkefni í minjavörslu sem sitja á hakanum vegna fjársveltis eru óteljandi, að sögn Kristínar. Fornleifaskráning er þar framarlega í röðinni. „Við vitum einfaldlega ekki hvað við eigum af fornleifum á Íslandi. Slík skráning er til dæmis forsenda þess að sveitarfélögin og framkvæmdaaðilar hafi nauðsynlegar upplýsingar. Svo þarf fjármagn í viðhald minjanna og frekari rannsóknir.“

Aðspurð um ástæður þess að minjaverndin hefur ekki borið meira úr býtum segir Kristín að lög um menningarminjar kveði á um að ríkið eigi að sjá um friðlýsta minjastaði og halda þeim við. „En þeir sem setjast niður og reikna kostnað á vegum ríkisins hafa ekki áttað sig á því hvert verksvið svona stofnunar er, og þeirra sem þar starfa. Það er mjög alvarlegt mál en ég trúi því að það standi til bóta. Það er ergilegt að vera í þessari stöðu þegar við gætum verið að vinna að fjölda spennandi verkefna um allt land; verkefnum sem verður að sinna og gætu byggt undir starfsemi eins og ferðaþjónustu,“ segir Kristín.

Úttekt Minjastofnunar á friðlýstum fornleifum stendur yfir en eina aðgengilega skráin er yfir 20 ára gömul. MÍ er skylt að halda skrá yfir allar fornminjar á Íslandi. Áætlað hefur verið að á Íslandi séu þær á bilinu 150 til 200 þúsund og að fæstar hafi verið skráðar á vettvangi.