Íslenskir fangar eru lengur í einangrun

Leyfilegur hámarkstími fyrir fanga í einangrun er mun lengri hér á landi en tíðkast víða erlendis. Samkvæmt lögum má vista fólk í einangrunarklefum í hámark fjórar vikur, en lengur ef brot varðar að minnsta kosti tíu ára fangelsisvist.

Gísli Guðjónsson réttarsálfræðingur segir þetta verulega langan tíma ef miðað sé við lög í Bretlandi, þar sem hámarkstími í einangrun er fjórir dagar.

„Það þarf að rökstyðja svona ákvörðun vel og huga að afleiðingunum. Einangrun getur haft mikil áhrif á sálarlífið og jafnvel framburð einstaklings,“ segir hann. „Þetta er alltaf spurning um hvers vegna hún er notuð. Það er alltaf hægt að segja að það sé verið að leita að gögnum, en hún er líka notuð til að mýkja menn aðeins.“

Hann bendir á að leyfilegur hámarkstími hér sé margfalt lengri en í Bretlandi. „Það þarf alltaf að hugsa hvort þetta sé nauðsynlegt, en mér finnst þetta mjög langt,“ segir hann.

Fram kemur í umsögn hinnar svokölluðu Pyntinganefndar Evrópuráðsins frá árinu 1999 um aðstæður íslenskra fanga að lítillega hafi dregið úr beitingu einangrunarvistar síðan í síðustu heimsókn árið 1993, en það sé enn áhyggjuefni hversu mikið úrræðinu sé beitt hér á landi. Þá mælir nefndin með því að lögreglu sé gert að sýna gæsluvarðhaldsföngum skriflegan rökstuðning um hvers vegna þeir séu settir í einangrun.

Í umsögn Trúnaðarráðs fanga á Litla-Hrauni vegna breytingar á lögum um refsingar árið 2004 segir að einangrun sé „hættuleg andlegri og líkamlegri heilsu manna og algjörlega árangurslaus í hegningarskyni. Hið eina sem af því hlýst eru auknar þjáningar og einangrun sem leiðir til þess að fanginn er mun líklegri til að brjóta af sér á nýjan leik“. Þar segir einnig að fangar sem sæti áralangri einangrun geti orðið andfélagslegir, einrænir, bitrir, jafnvel geðveikir og hættulegir.