Tré víða orðin of há til að þola óveður

Aukin hæð trjáa hér á landi veldur því að búast má við áframhaldandi fréttum af stormfalli þeirra þegar illviðri ganga yfir landið. Að sögn Þorbergs Hjalta Jónssonar, sérfræðings hjá Skógrækt ríkisins á Mógilsá, hefur meðalhæð trjáa aukist mjög hér á landi síðustu áratugi og sér ekki fyrir endann á þeirri þróun. „Þetta verður viðvarandi vandamál, þótt auðvitað sé ánægjulegt að tré hækki,“ segir hann.

Þorbergur bendir á að um aldamótin nítján hundruð hafi hæsta tré landsins verið að finna í Þórðarstaðaskógi í Fnjóskadal, 8,3 metrar á hæð. „Og það var óvenjustórt í þá daga. Hæsta tré núna er eitthvað í kring um 25 metrar og mörg komin yfir tuttugu metra.“ Stormfallsvandamálið sé því tiltölulega nýtilkomið hér en fyrsta stormfallið sem orð sé á gerandi hafi orðið eftir grisjun árið 2008. „Þá féllu um fimmtíu tré.“

Í kjölfarið hafi Skógræktin haft samband við bresku ríkisskógræktina, sem starfi við svipaðar aðstæður og hér. „Þeir hafa gert reiknilíkön fyrir þessar tegundir sem við erum með og við fórum að reikna út fyrir fram hver yrði líkleg niðurstaða af því að grisja á mismunandi veg.“ Auk þess segir Þorbergur fyrirætlanir um að fá hingað tæki til að mæla styrk trjáa og meta þau og líkur á stormfalli.

Sé ekki rétt staðið að grisjun getur hætta á því að tré fjúki um koll aukist. Þannig segir Þorbergur mikilvægt að fresta því ekki um of að hefja fyrstu grisjun, því þá verður rýmra um trén, bolurinn verður gildari og þau geta náð meiri festu í jarðveginum. Að öðrum kosti kann bolurinn að verða mjórri og trén vaxa hærra upp í loft. Sé grisjað of seint aukast því líkur á að þær aðstæður geti skapast að trén sveiflist mikið í vindi og annað hvort brotni eða missi festu og falli. „En við þessu er svo sem ekkert einfalt svar,“ segir Þorbergur Hjalti. Allt ráðist þetta af aðstæðum og tegundum á hverjum stað.

„En það er hins vegar ekkert að því að planta þétt ef maður byrjar að grisja á réttum tíma.“ Hinn möguleikinn sé svo að grisja alls ekki. „Ef þú ert með mjög þéttan skóg og grisjar ekki þá er hættan á falli mun minni en í grisjuðum skógi, jafnvel þó hann hafi verið grisjaður rétt.“

olikr@frettabladid.is