Nei Jóhanna

Eitt helsta viðfangsefni ríkisvaldsins allt frá hruni hefur verið að leita leiða til að endureisa gamla fjármálakerfið í óbreyttri mynd. Vegna bágrar stöðu ríkissjóðs hefur ríkisvaldið farið þá leið að láta almenning í landinu borga fyrir þessa endurreisn svo að einhverjir vogunarsjóðir út í heimi græði nógu mikið. Ríkisvaldið skelfur af hræðslu ef eitt hótunarbréf frá lögfræðingi hrægammanna birtist. Ekkert er horft til þess að það voru fjármálastofnanir sem rústuðu landinu með skelfilegum afleiðingum fyrir þjóðina alla.

Með nýjum dómi Hæstaréttar staðfestist að ríkisvaldið gerðist óvenju ósvífið í verktakavinnu sinni fyrir fjármálakerfið. Alþingi samþykkti lög sem brutu stjórnarskrána og tóku rétt af tugþúsundum heimila. Það kom reyndar ekki á óvart þegar haft er í huga að frumvarp laganna var skrifað af bankamanni sem nú er starfsmaður Samtaka fjármálafyrirtækja, einmitt þeirra sömu og sögðu að gengistryggð lán væru ólögleg árið 2001 en sáu ekkert að því að bjóða upp á þau nokkrum árum síðar. Tilgangur lánveitinganna var að sjálfsögðu að auka gróðann með ólögmætum hætti. Hæstiréttur staðfesti það með dómi árið 2010. Þá bar fjármálafyrirtæki að endurgreiða skuldara þá fjárhæð sem það hafði ranglega af honum haft eins og stóð í vaxtalögunum áður en þeim var breytt.

Eftir breytingu var búið að gefa fjármálafyrirtækjum lögvarinn rétt að sækja á heimili með nýjum kröfum. Engin ríkisstjórn hefur staðið fyrir því áður og að sjálfsögðu var þar með búið að taka rétt af lántakendum. Þau heimili sem neituðu að borga vexti aftur í tímann fengu hótanir þar sem vísað var í nýju lögin.

Það er kolrangt að afturvirkni hafi verið sett inn í vaxtalögin eftir einhverri leiðsögn Hæstaréttar og hefur nýfallinn dómur nú staðfest það. Það voru hinsvegar Seðlabanki Íslands og FME sem gáfu út leiðbeiningar um að reikna ætti vexti aftur í tímann á dauðar kröfur, nokkuð sem hafði aldrei verið gert. Afturvirknin var bara sett inn í lögin að ósk fjármálafyrirtækja. Þingmaðurinn sem leiddi málið úr nefnd er eiginkona lögmanns Lýsingar í gengislánamálunum. Ekkert var hlustað á umboðsmann skuldara eða lagasérfræðinga úr Háskóla Íslands, bara hlustað á bankaræflana. Nú er niðurstaðan ljós og ríkisvaldið þykist fagna henni, hvenær hefur einhver fagnað því að skíttapa 0-7?

Það sem veldur okkur mestum áhyggjum eru þau orð að nú sé mikilvægt að stjórnvöld og fjármálafyrirtækin sameinist um að leysa með sanngjörnum hætti úr málinu. Við höfum horft á einum of margar endursýningar af þeim harmleik. Fjármálafyrirtæki mun aldrei samþykkja eitthvað sem er sanngjarnt fyrir almenning enda hagsmunir þeirra ólíkir. Ef stjórnvöld vilja fá einhverja leiðbeiningu í þessu máli ættu þau að tala við lagasérfræðinga úr Háskóla Íslands, talsmann neytenda, umboðsmann skuldara, Hagsmunasamtök heimilanna, Samtök lánþega, lögmanninn sem vann málið gegn bankanum og fleiri sem hafa haft rétt fyrir sér í þessum málum hingað til. Ekki sameinast með lögbrjótum til að ákveða hve miklu af þýfinu verður skilað.