Niðurstaða undir áramót

Eftirlitsstofnunar EFTA gegn Íslandi verður flutt fyrir EFTA-dómstólnum á morgun. Átta manna málflutningsteymi Íslands hélt til Lúxemborgar um helgina. Ekki er búist við dómi fyrr en undir lok árs.

Átta manna teymi íslenskra lögspekinga heldur á morgun til Lúxemborgar, þar sem á þriðjudag fer fram málflutningur í Icesave-málinu gegn Íslandi fyrir EFTA-dómstólnum.

Gert er ráð fyrir að málflutningurinn taki fjóra til fimm tíma – þótt sumum þyki sú áætlun heldur bjartsýn – en að málflutningi loknum er dómurinn hins vegar ekki bundinn neinum tímatakmörkunum og því er ekki gert ráð fyrir að niðurstöðu sé að vænta fyrr en undir áramót.

Búist er við að málið veki mikla athygli og eftirtekt, og vegna þess var ákveðið að málflutningurinn færi ekki fram í húsakynnum EFTA-dómstólsins, heldur í rýmri sal sem var tiltækur hjá viðskiptaráði Lúxemborgar.

Um hvað er deilt?Í málinu krefst Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) viðurkenningar á því að Ísland hafi brotið gegn EES-samningnum með því að tryggja ekki að þeir sem áttu fé á Icesave-reikningum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi gætu gengið að 20.000 króna lágmarkstryggingu sinni eftir hrun bankans.

Krafan er annars vegar reist á því sjónarmiði að aðildarríkjum EES-samningsins beri, samkvæmt tilskipun þar um, skylda til að vera með innistæðutryggingarkerfi sem virkar þegar á reynir – og ræður þar með við að dekka lágmarksinnistæður á öllum reikningum sem undir kerfið heyra.

Einnig kemur til skoðunar sjónarmið um mismunum innistæðueigenda eftir ríkisfangi – enda hafi þeir sem áttu peninga í íslenskum bönkum fengið allt greitt en þeir í Bretlandi og Hollandi ekkert.

Hvað ef við töpum?Rétt er að árétta að dómurinn mun enga afstöðu taka til fjárhagslegra krafna, heldur einungis hvort um brot er að ræða. Tapi Ísland málinu mun það þannig ekki leiða til beinnar greiðsluskyldu fyrir íslenska ríkið, en hins vegar er hugsanlegt að þeir sem telja sig hafa orðið fyrir tjóni höfði í kjölfarið skaðabótamál á hendur íslenska ríkinu.

Ef Ísland vinnur málið er því lokið. Ef Ísland tapar því verður því hins vegar sennilega beint til ríkisins að grípa til aðgerða til að koma í veg fyrir að nokkuð af þessu tagi endurtaki sig.

Hverjir eru aðilar málsins?ESA er stefnandinn í málinu en auk þess hefur Evrópusambandið (ESB) stefnt sér til svokallaðrar meðalgöngu og tekið undir kröfur og röksemdir ESA.

Þar sem ESB er orðið aðili að málinu gefst öllum aðildarríkjum EFTA og jafnframt ESB tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri fyrir dómnum.

Fjögur ríki hafa nýtt sér þennan möguleika: Noregur og Liechtenstein, hin ríkin sem aðild eiga að EES-samningnum, hafa tekið undir með Íslandi og mótmælt því að ríkisábyrgð sé á innistæðutryggingakerfinu, en Bretland og Holland lýsa yfir stuðningi við kröfur ESA.

Fulltrúar allra fjögurra ríkjanna hafa boðað komu sína í réttarhöldin á þriðjudag og munu þar fá stuttan tíma til að lýsa sjónarmiðum sínum.

Athygli vekur hins vegar að ekkert ríkjanna fjögurra hefur í greinargerðum sínum vegna málsins tæpt nokkuð á mismununarþættinum – á honum virðast þau ekki hafa skoðun, eða þora ekki að viðra hana, hvorki Norðmenn og Liechtensteinar, né Bretar og Hollendingar.