Mikilvægt framlag til mannréttinda

Stefnt er að því að frumvarp að nýjum heildarlögum um málefni útlendinga verði lagt fram á Alþingi í haust. Þetta kom fram á fundi í gær þar sem skýrsla nefndar, sem fjallað hefur um málefni útlendinga utan Evrópska efnahagssvæðisins, var kynnt.

Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra segir tillögurnar sem kynntar voru í gær mjög mikilvægar. Hann segist vilja að frumvarp verði orðið að lögum fyrir kosningar. „Þetta þýðir að það þyrfti að koma fram í haust, alveg tvímælalaust.“ Hann segir mikilvægt að skýrslan fari nú í opið umsagnarferli jafnframt því sem hafist verði handa við gerð frumvarps. „Ég held að það væri óráð að skilja þetta að vegna þess að okkur liggur á. Við þurfum að reyna að fá niðurstöðu eins fljótt og hægt er.“

Í tillögum nefndarinnar, sem Halla Gunnarsdóttir stýrði, eru lagðar til ellefu tillögur að breytingum. Fyrir það fyrsta er lagt til að sett verði heildarlög um útlendinga, sem verði á ábyrgð innanríkisráðuneytisins. Hingað til hafa lögin verið tvískipt og atvinnuleyfi heyrt undir velferðarráðuneyti á meðan dvalarleyfi heyra undir innanríkisráðuneytið.

Lagt er til að dvalarleyfisflokkum verði breytt og réttindasöfnun útlendinga jöfnuð meðal dvalarleyfishafa. Þannig fái þeir sjálfkrafa atvinnuleyfi nema í undantekningartilvikum skammtímadvalarleyfa. Þá verði það meginstefna að útlendingar sem hér hafa dvalarleyfi fái heimild til að fá fjölskyldur sínar til sín.

Í málefnum hælisleitenda og flóttamanna er lagt til að lögfest verði bann við refsingum vegna ólöglegrar komu til landsins. Jafnframt munu fyrstu hælisviðtöl fara fram hjá Útlendingastofnun en ekki lögreglu eins og verið hefur. Að sama skapi leggur nefndin til að stofnuð verði sjálfstæð úrskurðarnefnd, að minnsta kosti í málefnum hælisleitenda. Þá verði komið á sérstakri málsmeðferð vegna hælisleitenda á barnsaldri, og hælisleitendur eiga að geta valið búsetu sína án þess að það hafi áhrif á þjónustuna sem þeir njóta.

„Eftir veru mína í ráðuneytinu, ráðuneyti dómsmála og mannréttinda, hef ég sannfærst um að ef okkur tekst að ráða bót á þeim vanköntum og brotalömum sem er að finna í lagasmíðinni þá væri það eitt mikilvægasta framlag okkar til mannréttindamála sem ég get hugsað mér,“ segir Ögmundur.

thorunn@frettabladid.is