Kom heim frá Úganda með tumbu-lirfu í handleggnum

Karlmaður á sjötugsaldri, sem hafði dvalið um skeið í Úganda, leitaði á bráðamóttöku Landspítalans nýlega vegna hita og roða út frá sári á framhandlegg. Við rannsókn kom í ljós að flugulirfa svokallaðrar tumbu-flugu hafðist við í handlegg mannsins og var mikil sýking í sárinu.

Í nýjasta tölublaði Læknablaðsins er þessu sjúkdómstilfelli lýst og er um svokallaða lirfuóværu í húð að ræða. Lirfuóværa er fyrst og fremst hitabeltissjúkdómur sem orsakast af flugnalirfum sem lifa sníkjulífi í hryggdýrum. Sjúkdómurinn er vel þekktur í mönnum en einnig algengt vandamál í húsdýrum. Maðurinn hafði fengið fjölmörg flugnabit víðs vegar um líkamann við dvöl sína í landinu, en einkenni þeirra hurfu án eftirkasta. Því dugði þessi eina lirfa til þess að einkennin voru orðin þetta mikil.

Magnús Gottfreðsson, smitsjúkdómalæknir á Landspítalanum, segir það ekki sérlega óalgengt að fólk fái húðútbrot eftir dvöl erlendis, en lirfuóværa sé fremur sjaldgæf skýring á slíkum útbrotum. „Tíðnin fer þó eftir því hvar fólk hefur dvalist og hve lengi. Þetta er þó væntanlega ekki fyrsta tilfellið sem greinist hér á landi, þótt þetta sé fyrsta tilfellið sem er tilkynnt,“ segir Magnús.

Erling Ólafsson, skordýrafræðingur á Náttúrufræðistofnun, veit ekki til þess að „tumbu-flugan“ hafi hlotið viðeigandi íslenskt heiti enn sem komið er. Spurður hvort um mikla plágu sé að ræða þar sem flugan sé landlæg segir Erling að svo sé. „Já, hún er engin skemmtun fyrir þá sem sýkjast af henni. Það er aldrei gaman að láta éta sig, hvorki utan frá né innan,“ segir Erling.

Í Læknablaðinu kemur fram að erlendar rannsóknir sýna að eftir ferð til hitabeltislanda leita 8-19% ferðamanna til læknis og eru húðútbrot algengustu umkvörtunarefnin, auk meltingarfæra- og öndunarfærasjúkdóma. Upplýsingar í franskri rannsókn, sem tók til 269 ferðamanna með húðvandamál eftir ferðalög til hitabeltislanda, er talin lýsandi. Þar reyndist húðskriðlirfusýki algengasta greiningin (25%), en þar á eftir kom graftarhúðkvilli í 18% tilfella, klæjandi húðbólga vegna skordýrabits (10%) í þriðja sæti og lirfuóværa í húð (9%) í því fjórða.

Það er mat höfunda greinarinnar að full ástæða sé til þess að íslenskir læknar viti af tilveru þessar óværu, ekki síst í ljósi sífellt fleiri ferðalaga fólks frá Íslandi til hitabeltislanda.

svavar@frettabladid.is