Ekki verið að kjósa um aðskilnað ríkis og kirkju

Ekki er verið að kjósa um aðskilnað ríkis og kirkju í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu, segir lögfræðimenntaður stjórnlagaráðsmaður. Ef meirihluti kjósenda vill ákvæði um þjóðkirkju úr stjórnarskrá, þýðir það einfaldlega að kirkjan missir stjórnarskrárvernd sína.

Deildar meiningar eru um hvað í raun er verið að kjósa þegar fólk svarar spurningunni: „Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá Íslands verði ákvæði um þjóðkirkju á Ísland?"

Í fréttum okkar í gær sagði biskup Íslands að þarna væri alls ekki verið að kjósa um aðskilnað ríkis og kirkju, á meðan Björg Thorarensen lagaprófessor sagði spurninguna svo opna að auðvelt væri að túlka niðurstöðuna á ólíka vegu.

„Stjórnlagaráð fann að mínu mati mjög fína málamiðlun, það er að segja, við lögðum til að í stjórnarskránni væri ekkert efnisatriði um þjóðkirkjuna. En í stjórnarskránni núna stendur að það skuli vera hér þjóðkirkja og að ríkisvaldið skuli styðja hana. Það er auðvitað ákveðin mismunun þannig að þetta atriði er tekið út úr frumvarpinu og við leggjum til að um leið og Alþingi, eða tiltekið hlutfall kjósenda vill breyta þjóðkirkjufyrirkomulaginu, að þá verði bara þjóðaratkvæðagreiðsla um það," segir Gísli Tryggvason, stjórnlagaráðsmaður og lögmaður.

Hann telur málið því ekki eins flókið og margir vilja meina.

„Ég segi stundum svona þegar ég er að skrifa hálf-fræðilegan texta, að lagalegur status þjóðkirkjunnar sé færður úr stjórnarskránni og í almenn lög. Það er aðalbreytingin, að stjórnarskrárvernd kirkjunnar er afnumin og það held ég að mörgum líki vel."

En í framhaldinu vaknar spurning um hvort hægt er að hafa þjóðkirkju ef hennar er hvergi getið í stjórnarskrá.

„Já, ég heyrði að prófessor var að velta því fyrir sér, en þegar það stendur í stjórnarskránni að það megi setja lög og reglur um kirkjuskipan þá er það vísbending um að það megi hafa þjóðkirkju, en það sé líka hægt að sleppa því, eftir því hvað þjóð og þing vilja," segir Gísli.