Fagurgali Samfylkingarinnar um íbúalýðræði

Mörgum er það enn í fersku minni þegar Samfylkingin í Hafnarfirði ákvað fyrir nokkrum árum að láta Hafnfirðinga kjósa um stækkunaráform álversins í Straumsvík. Nú eftir hrun er flestum ljóst að stækkun þessa öfluga fyrirtækis hefði skapað mörg hundruð störf sem hefðu haft hagfelld margfeldisáhrif út um allt samfélagið.

Þáverandi meirihluti Samfylkingarinnar í bæjarstjórn hafði unnið með forsvarsmönnum álversins að undirbúningi á stækkun þess í nokkur ár. Þegar ljóst var í aðdraganda sveitarstjórnarkosninganna 2006 að mjög skiptar skoðanir væru í bæjarfélaginu um stækkunaráformin var skyndilega sett upp leikrit sem nefndist íbúalýðræði. Þarna var ákvarðanafælni og kjarkleysi sett í umbúðir lýðræðisástar og Hafnfirðingar fengnir til að greiða atkvæði um stækkunina. Sett var ákvæði í samþykktir Hafnarfjarðarbæjar, þar sem segir: „Bæjarstjórn ber að leggja þau mál í dóm kjósenda sem hún álítur vera mjög þýðingarmikil fyrir bæjarfélagið með skoðanakönnun eða atkvæðagreiðslu. Ef 25% kosningabærra manna eða fleiri krefjast atkvæðagreiðslu um tiltekin mál ber bæjarstjórn að verða við þeirri kröfu.“

Með þessu skreytti Samfylkingin í Hafnarfirði sig óspart, ekki síst í kosningabaráttunni 2006, og má vera að þetta hafi átt einhvern þátt í góðu gengi flokksins í kosningunum. Já, íbúalýðræðið í Hafnarfirði var til fyrirmyndar, eða hvað? Þegar á reyndi kom í ljós að þetta voru orðin tóm. Þau stækkunaráform sem íbúarnir kusu um vorið 2007, á hápunkti góðærisins, voru naumlega felld og ljóst að hinar fyrirhuguðu framkvæmdir yrðu að engu.

Rúmu ári síðar fóru íbúarnir af stað, í góðri trú um að lýðræðisákvæðið í samþykktum bæjarins væri virkt, og söfnuðu tilskildum fjölda undirskrifta bæjarbúa, eða á fimmta þúsund undirskrifta, og fóru fram á að íbúakosning um álversstækkun yrði endurtekin. Þessar undirskriftir hafa nú safnað ryki á bæjarskrifstofunum, og íbúunum svo ekki mikið sem verið svarað.

Hvað varð um íbúalýðræðið?Nú hefur lýðræðið verið tekið úr höndum íbúanna og stofnaður var viðræðuhópur fulltrúa stjórnmálaflokkanna þriggja í bæjarstjórn við fulltrúa álversins. Eftir margra mánaða viðræður og viðamikla rannsóknavinnu varð niðurstaðan sú að ekki væri tímabært að kjósa aftur um mögulega stækkun. Reyna á að hanna stækkunarkost sem tæki betur tillit til sjónarmiða bæjarbúa. Fróðlegt verður að sjá hvernig Vinstri grænir muni bregðast við þegar á reynir, enda svarnir andstæðingar mögulegrar stækkunar álversins. Eftir situr svo Samfylkingin í Hafnarfirði sem hlustaði ekki á íbúana. Fagurgalinn um íbúalýðræðið reyndist falskur. Og til að kóróna allt hefur fyrrgreindum samþykktum Hafnarfjarðarbæjar verið breytt og ákvæðið um að 25% kosningabærra manna geti krafist atkvæðagreiðslu verið þrengt. Nú er því viðurkennt að mistök hafi verið gerð í upphafi. Eðlilegt er því að spyrja hvort fulltrúar Samfylkingarinnar í bæjarstjórn hyggist viðurkenna mistök sín opinberlega og biðja Hafnfirðinga og kjósendur afsökunar á þessum íbúalýðræðisblekkingum?