Örfá mál endurupptekin

Hæstarétti barst 41 beiðni um endurupptöku máls á tímabilinu 1. janúar 2000 til 1. janúar 2011. Rétturinn samþykkti fjórar þeirra, en fimm voru afturkallaðar. Eftir standa 32 beiðnir sem hafnað var á umræddu tímabili.

Í þeim 32 málum sem Hæstiréttur tók upp að nýju á þessum ellefu árum tóku þrír dómarar ákvörðun um afgreiðslu málsins í öllum tilvikum nema einu, þar var um að ræða ákvörðun fullskipaðs dóms.

Í tíu tilvikum höfðu dómarar sem tóku ákvörðun um endurupptöku ekki dæmt málið, en í sextán hafði einn dómari af þremur tekið þátt í að dæma það. Í fimm tilvikum höfðu hins vegar tveir af þremur dómurum áður dæmt í málinu og í því tilfelli er dómurinn var fullskipaður höfðu þrír dómarar dæmt málið fyrir dómi.

Fyrir Alþingi liggur frumvarp til laga um breytingu á meðferð sakamála.

Álfheiður Ingadóttir, fyrsti flutningsmaður, segir að núverandi fyrirkomulag sé úr sér gengið. Það gangi ekki að dómarar sem komið hafi að málinu áður meti hvort það skuli tekið upp að nýju. „Það ætti að vera búið að kasta þessu fyrir róða fyrir lifandis löngu.“

Í svari Ögmundar Jónassonar innanríkisráðherra við fyrirspurn Álfheiðar um málið, á þingi í vor, sagði ráðherrann vel koma til greina að breyta lögum um endurupptöku mála sem Hæstiréttur hefur áður dæmt.

Í frumvarpinu er kveðið á um að komið verði á fót endurupptökunefnd sem taki afstöðu til þess hvort Hæstiréttur taki upp mál að nýju eður ei.

Formaður nefndarinnar skuli uppfylla hæfisskilyrði hæstaréttardómara. Þá verði úrskurðir nefndarinnar gerðir opinberir en Álfheiður segir það brotalöm í núverandi kerfi að afstaða Hæstaréttar til endurupptökubeiðni er ekki gerð opinber eins og gildir um aðrar ákvarðanir réttarins.

Álfheiður segir þetta fyrirkomulag þekkjast í Noregi. Það tryggi að óháðir aðilar meti málin.

- kóp