Eyðist sem af er tekið

Herdís Þorvaldsdóttir skrifar 18. mars 2011 06:00

Nú er svo komið að stofnaður hefur verið hér á landi fjöldi fyrirtækja sem vinna vörur úr villtum blómplöntum landsins. Plöntunar eru tíndar á meðan þær eru ferskar og áður en þær ná að mynda fræ. Það er auðvitað jákvætt að nýsköpun sé í gangi og vilji til að framkvæma og setja á stofn ný fyrirtæki sem skapa bæði vinnu og tekjur, en kapp er best með forsjá og fyrst og fremst þarf að gæta þess að sú starfsemi sem t.d. byggir á gróðri landsins, eins og í þessu tilfelli blómplöntunum, skaði ekki umhverfi okkar.

Íslensk blómaflóra er fátæk af tegundum og viðkvæm miðuð við nágrannalöndin. Hér hefur búfé valsað óheft um landið í aldaraðir og valdið ómældum skaða á gróðurríkinu okkar svo varla þekkist annað eins. Hér áður fyrr tíndi fólk plöntur sér til heilsubótar og heimilisnota, en í dag er þetta orðinn iðnaður og útflutningsvara. Mörg fyrirtæki hafa verið stofnuð á síðustu árum sem vinna markaðsvöru úr villtu blómpöntunum okkar. Talsmaður eins af þessum fyrirtækjum sagði í blaðaviðtali fyrir nokkrum árum að það flytti út snyrtivörur til þriggja landa og þyrfti mikið af plöntum í vinnsluna, þau önnuðu ekki lengur tínslunni en réðu fólk til að tína fyrir sig og borguðu því vel fyrir kílóið! Hvar endar þetta?

Ég sá í amerísku tímariti í grein um umhverfismál að þeir sem ynnu sína markaðsvöru úr jurtum yrðu að rækta þær sjálfir, óheimilt væri að fara út í villta náttúruna og tína þar plöntur óheft í sína framleiðslu. Fyrir nokkrum árum var ég stödd í Vín og fór þá í stutta ferð upp í Alpana. Þar var auglýst að bannað væri að tína plöntur og stíft eftirlit haft með því, teknar stikkprufur, og lágu sektir við ef upp kæmist. Hvernig er þetta hjá okkur? Engin leyfi þarf til að fá að tína eins mikið og hverjum þóknast af jurtum nema e.t.v. að einhver bóndinn sæi ofsjónum yfir því að verið væri að taka plönturnar frá sauðkindinni því henni þykja blómin best. Við viljum gjarnan eiga blómgróið vistland til að heimsækja í sumarfríunum okkar.

Vistlandið okkar, fyrir utan nokkur afgirt svæði, eru niðurnöguð beitilönd, og nú bætist við plöntutínsla þeirra sem vinna úr þeim markaðsvörur. Þarf ekki að hafa einhverja yfirsýn um það hve mikið er tínt af plöntum og hvar og hvaða áhrif það hefur á viðkvæmt gróðurríkið? Nýlega var haldið þing Nýsköpunarmiðstöðvar Íslands; tilgangurinn var að leiða saman alla þá sem vinna að þróun og markaðssetningu íslenskra snyrtivara og fæðubótarefna og þá aðila sem vinna að rannsóknum og markaðssetningu á þessu sviði. Allir voru á einu máli um að hér væru miklir möguleikar á framleiðslu ýmissa efna úr jurtum. Hvergi var minnst einu orði á landið sem ætti að skaffa öll þessi tonn af jurtum og fá ekkert í staðinn. Er það ekki búið að sýna sig hvernig gróður landsins hörfar stöðugt vegna óheftrar lausabeitar búfjár og rányrkju? Er á það bætandi?

Ég skora á Þorstein Sigfússon, forstjóra Nýsköpunarmiðstöðvar, að ræða þetta mál á næsta þingi í haust og einnig á umhverfisráðuneytið að skoða þetta alvarlega mál.