Áhersla á sérstöðu Íslands

Aðildarviðræður Íslands við ESB hefjast formlega á ríkjaráðstefnu í Brussel í dag. Á fundinum verður lögð fram greinargerð um afstöðu ríkisstjórnarinnar til komandi viðræðna. Þar mun ESB einnig leggja fram greinargerð auk þess sem Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra, Stefan Füle, stækkunarstjóri ESB, og Steven Vanackere, utanríkisráðherra Belgíu, taka til máls.

Greinargerðin, sem Fréttablaðið hefur undir höndum, er umfangsmikil. Umsóknin er sett í menningarlegt og sögulegt samhengi auk þess sem helstu áherslur Íslendinga í komandi viðræðum eru settar fram. Stærstur hluti greinargerðarinnar fjallar um sérstöðu Íslendinga hvaða varðar sjávarútveg, landbúnað og byggðaþróun.

Greinargerðin hefst á yfirlýsingu frá ríkisstjórninni sem fagnar einróma niðurstöðu Evrópuráðsins um að hefja viðræðurnar. Umsóknin er sögð eðlilegt framhald af þátttöku Íslands í samvinnu vestrænna lýðræðisríkja.

Í greinargerðinni heitir ríkis­stjórnin því að fylgja leiðsögn Alþingis í ferlinu. Það skuli vera opið og gagnsætt og aðkoma allra viðkomandi aðila verði tryggð. Viðræðurnar verði kynntar fyrir Íslendingum á heiðarlegan og opinn hátt til að tryggja heilbrigða umræðu um kosti og galla aðildar. Lokaorðið verði síðan hjá íslensku þjóðinni sem muni kjósa um aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Lögð er þung áhersla á sérstöðu Íslands og tekið fram að lausnir á deilumálum viðræðnanna verði að þjóna hagsmunum beggja aðila. „Ísland yrði minnsta, strjálbýlasta og vestasta aðildarríki ESB. Það er langt frá hinum ríkjunum og glímir við óblíða náttúru. Þessar staðreyndir eru til merkis um sérstöðu Íslands og munu móta viðræðurnar," segir í greinargerðinni. Þar segir enn fremur að viðræður um þá hluta löggjafar ESB sem EES-samningurinn nær yfir ættu að vera einfaldar. Íslendingar muni hins vegar færa rök fyrir því að þær sérlausnir sem þegar eru viðurkenndar í EES-samningnum byggi á gildum rökum. Þar er til að mynda um að ræða reglur um fjárfestingu og um orku- og umhverfismál. Einnig þurfi að taka tillit til sjálfbærrar nýtingar Íslendinga á til dæmis hvölum og ákveðnum fuglategundum. Þá skuli eignarréttur og yfirráð yfir orkuauðlindum og vatni eingöngu vera á höndum aðildarríkjanna sjálfra.

Greinargerðinni lýkur á yfirlýsingu þar sem segir að viðræðurnar séu sögulegur atburður í samskiptum Íslands og ESB. Umsóknin færi sönnur á evrópskan arf okkar og staðfestu um að taka þátt í framtíðarþróun Evrópu. magnusl@frettabladid.is