Gleymd og grafin fræðigrein

Framtíð fornleifafræði á Íslandi er í óvissu, að mati Félags íslenskra fornleifafræðinga. Fjárveitingar til fornleifarannsókna hafa verið skornar niður um áttatíu prósent á síðastliðnum þremur árum.

Hvorki er ljóst hver framtíð nýrra rannsókna er né hvernig staðið verður að því að ljúka fjölmörgum rannsóknum sem ráðist var í á undanförnum árum. Í sparnaðarskyni tók Háskóli Íslands ekki inn nýnema í fornleifafræði á haustönn. Félag íslenskra fornleifafræðinga (FÍF) skorar á yfirvöld mennta- og menningarmála að bregðast við.

Mikil gróska hefur verið í fornleifafræði á Íslandi síðastliðin tíu til fimmtán ár. Auknu fé var veitt til rannsókna og ný þjóðminjalög frá 2001 styrktu fræðigreinina. Þá var byrjað að kenna fornleifafræði við Háskóla Íslands árið 2002.

Lilja Pálsdóttir, formaður FÍF, segir að þessu gróskumikla tímabili sé lokið og framtíð fagsins sé óljós. Á stuttum tíma hafi rannsóknasjóðir ýmist verið þurrausnir og hafa þeir nú úr litlu að moða, að hennar sögn. „Aukið fjármagn blés nýju lífi í fornleifarannsóknir hér á landi og gerði það að verkum að ný atvinnutækifæri sköpuðust, bæði til handa fornleifafræðingum og nemendum í fornleifafræði, auk þess sem sérhæfing jókst innan fagsins og greinin óx og dafnaði. Nú blasir við að framtíð fornleifafræði á Íslandi er í uppnámi.“

Lilja bendir á að verkefni tengd fornleifafræði séu fyrirferðarlítil í nýju frumvarpi til fjárlaga. Þar séu aðeins fjórar milljónir eyrnamerktar fræðigreininni.

Lilja segir að ekki einungis setji takmarkað fé strik í reikninginn hvað varðar framtíð rannsókna heldur sé jafnframt bagalegt að ekki sé nægt fé til að klára þær rannsóknir sem þegar séu komnar á góðan rekspöl. Þetta eigi við um stórar rannsóknir sem fjármagnaðar voru úr Kristnihátíðarsjóði í byrjun eins og á Hólum, Skálholti, Þingvöllum, Skriðuklaustri og fleiri stöðum tengdum kristni og kristnitöku.

Í ályktun FÍF segir jafnframt að fornleifafræðinám í Háskóla Íslands sé í uppnámi þar sem ákveðið var í fyrsta sinn eftir að kennsla hófst í greininni að taka ekki inn nýnema á haustönn. Ástæðan er að fjármagn var ekki til að halda úti kennslu fyrir fyrsta árs nema.

svavar@frettabladid.is