Enginn hvati til þess að fara út á vinnumarkað

Enginn hvati er fyrir einstæða móður á örorkubótum með langveik börn að fara út á vinnumarkaðinn, samkvæmt útreikningum fréttastofu. Hún er ívið betur sett fjárhagslega en móðir langveikra barna á meðallaunum á vinnumarkaði. Öryrkjum hefur fjölgað um hátt í sextíu prósent á síðustu 10 árum, langt umfram fjölgun þjóðarinnar.

Viðtal sem fréttastofa tók við Freyju Dís Númadóttur í síðustu viku - að hennar frumkvæði - hefur vakið gríðarlega athygli. Viðbrögðin skiptast í tvö horn. Mörgum virðist brugðið yfir því að öryrki geti verið með allt að 400 þúsund krónur í greiðslur frá Tryggingastofnun og þurfa þó að sækja sér mataraðstoð. Þá hefur öryrkjum fundist að sér vegið, og telja að slíkar upphæðir heyri til undantekninga.

En velferðarkerfið kostar og því ekki óeðliegt að rýnt sé í hvernig það er uppbyggt. Enda er ljóst að öryrkjum fjölgar hratt, mun hraðar en þjóðin. Á síðustu tíu árum hefur þeim fjölgað um 58% - á sama tíma hefur landsmönnum aðeins fjölgað um tæp 14%. Fyrrverandi formaður Öryrkjabandalagsins sagði til dæmis nýverið að mun fleiri öryrkjar geti unnið - hins vegar tapi margir þeirra tekjum fari þeir út á vinnumarkaðinn.

Fréttastofu lék forvitni á að vita hvort það geti staðist.

Þar sem Freyja Dís upplýsti fréttastofu greiðlega um hvernig greiðslur hennar frá Tryggingastofnun er háttað, notum við hennar dæmi og berum saman við konu í nákvæmlega sömu stöðu, nema í fullri vinnu á meðallaunum.

Sú á vinnumarkaði er einnig einstæð með langveik börn, fær sömu meðlög, umönnunargreiðslur og mæðralaun. Samanlagðar tekjur hennar eru því rúmar 412 þúsund krónur eftir skatta og gjöld. Báðar fá þær húsaleigubætur, öryrkinn þó heldur hærri og báðar barnabætur, en öryrkinn heldur hærri.

Niðurstaðan er því sú að einstæður öryrki með langveik börn hefur ívið hærri ráðstöfunartekjur þegar allt er talið - en sú sem er á vinnumarkaði. Og rétt er að ítreka að þarna er ekki verið að miða við láglaunakonu, heldur manneskju með meðallaun.

Fyrrverandi formaður Öryrkjabandalagsins, Sigursteinn Másson, sagði í fréttum okkar nýverið ekki rétt að skerða bætur en gera verði kerfið þannig úr garði að eftirsóknarvert verði að fara í vinnu.

„Við verðum að stokka þetta upp af því að við getum ekki horft upp á það gerast hér í þessu samfélagi að vegna þess að við viljum halda uppi velferð að þá hrúgist fólk inn á þetta kerfi í því skyni að bjarga sér," sagði Sigursteinn.