Búpeningur og áfengi helsta slysaorsök bænda

Búpeningur er áberandi orsök vinnuslysa íslenskra bænda. Notkun áfengis í tengslum við vinnu eru einnig skýr. Þeir bændur sem lent hafa í vinnuslysum meta líkamlega og andlega líðan verri og hafa meiri geðræn einkenni, en þeir sem sloppið hafa við slys.

Þetta kemur fram í nýjustu útgáfu Læknablaðsins.

Fyrir rannsóknina var lítið vitað um vinnuslys bænda á Íslandi. Í rannsókninni er sérstöðu búskapar sem starfsgreinar lýst. Vinnustundir bænda eru langar og óreglulegar, en vinnan er nátengd heimilislífinu.

Við störfin eru oft á tíðum notar vélar og tæki sem krefjast mikillar einbeitingar og geta verið hættuleg. Auk þess er umhirða búpenings erfið, sérstaklega þegar um ræðir stórar skepnur eins og nautgripi. Þetta hefur vakið upp spurningu um hvort heilsufar bænda kunni að vera lakara en annarra og er rannsókninni meðal annars ætlað að svara þeirri spurningu.

Alls var 2000 bændum sendur ítarlegur spurningalisti um almenn heilsufarseinkenni, en svarhlutfallið var yfir fimmtíu prósent. Niðurstöðurnar benda til að vinnuslys séu algeng hjá miðaldra og eldri bændum og leiddu þau oft til langra fjarvista. Búpeningur er áberandi orsök slysanna, en tengsl áfengisnotkunar og vinnu eru einnig skýr.

Þó kemur fram í rannsókninni að bændur eiga í minni áfengisvanda en aðrir, en vegna þess hversu heimilislífið er nátengt vinnunni getur komið upp sú staða að þeir séu kenndir við störf.

Þeir bændur sem orðið höfðu fyrir vinnuslysum leituðu oftar til læknis vegna stoðkerfiseinkenna og verkja. Þeir mátu einnig líkamlega og andlega líðan verri og höfðu meiri geðræn einkenni. Í læknablaðinu segir að niðurstöðurnar sé hægt að nota til að efla heilsugæslu og forvarnir gegn slysum. Bændur þurfi einnig að endurskoða áhættumat sitt með tilliti til slysa.