Frumvarpið færir RÚV auknar tekjur

Pétur Pétursson skrifar um RÚV og fjölmiðlamarkaðFrumvarp menntamálaráðherra sem takmarkar umsvif RÚV á auglýsingamarkaði miðar að því að gera starfsemi stofnunarinnar gagnsærri og bæta samkeppnisumhverfi fjölmiðla. Hér er stigið jákvætt skref, en frumvarpið þyrfti að styrkja með ákveðnum áherslubreytingum.

Þótt forsvarsmenn RÚV haldi því fram að frumvarpið verði til að skerða auglýsingatekjur Sjónvarpsins um 350 til 400 m.kr. má með sterkum rökum halda því fram að það feli í sér sóknarfæri fyrir félagið og geti aukið tekjur þess um 600 m.kr. Eina sem ráðamenn RÚV þurfa að gera er að fylgja eigin verðskrá og veita afslætti í samræmi við eigin afsláttarskrá. Það hafa þeir ekki gert til þessa heldur stundað undirboð skv. nýlegu áliti Samkeppniseftirlitsins.

Verðskrá RÚV er birt á vef félagsins. Sömu sögu er að segja um reglur um afslætti stofnunarinnar. Í frumvarpinu er hins vegar að finna útfærslu á lengd auglýsingatíma á hverri klukkustund. Því eru allar forsendur fyrir hendi til að reikna út tekjumöguleika RÚV samkvæmt nýja frumvarpinu. Samkvæmt mínum útreikningum getur félagið aflað sér um 740 m.kr. með auglýsingasölu á kjörtíma (frá 19 til 22) og geri ég þá einungis ráð fyrir þokkalegum árangri söludeildar RÚV við að fylla þá auglýsingatíma sem þeir hafa til ráðstöfunar á kjörtíma. Utan kjörtíma geta tekjurnar numið milli 500 og 600 m.kr. Þar geri ég í mínum útreikningum ráð fyrir almennt slakri nýtingu þeirra auglýsingatíma sem eru til ráðstöfunar. Ég hvet menntamálaráðherra og þingmenn til að skoða tekjumöguleika RÚV skv. frumvarpinu og gildandi reglum. Geri þeir það sannfærast þeir vafalítið um að allt tal um að frumvarpið verði til að skerða stórlega tekjur stofnunarinnar á ekki við.

Þverpólitísk nefnd skipuð af menntamálaráðherra hefur unnið gott starf og frumvarp menntamálaráðherra byggir á störfum hennar. Forsenda skipunar nefndarinnar er erfið staða einkarekinna fjölmiðla sem treysta á auglýsingatekjur í rekstri sínum og undirboð RÚV á auglýsingamarkaði. Niðurstaðan verður því að vera sú að bæta stöðu einkareknu fjölmiðlanna og að umsvif RÚV á auglýsingamarkaði verði reistar raunverulegar skorður. Stofnunin fær líka 3ja milljarða króna meðgjöf frá ríkinu á ári hverju og 3,6 milljarða skv. núverandi áformum. Hætta er hins vegar á því að í núverandi mynd hjálpi frumvarpið einkareknum fjölmiðlum minna en að var stefnt. Þá gæti blasað við ástand sem Samkeppniseftirlitið lýsir svo vel í fyrrnefndu áliti sínu:

„Samkeppniseftirlitð telur að þátttaka RÚV á auglýsingamarkaði í sjónvarpi sé veigamikil ástæða þess að ekki eru fleiri öflugar sjónvarpsstöðvar hér á landi en raun ber vitni og eignarhald þeirra ekki dreifðara. ... Ef einkareknar sjónvarpsstöðvar geta ekki lengur keppt við RÚV og hætta sjónvarpsrekstri dregur það úr fjölbreyttni í fjölmiðlum og skaðar augljóslega lýðræðislega umræðu."

Sama hætta blasir við í útvarpsrekstri. Samkeppniseftirlitið bendir á í sömu skýrslu að sölustarf RÚV í útvarpi sé gróðrarstía ógagnsæis og óheilbrigðra viðskiptahátta hjá ríkisstofnun. Það er því mat Samkeppniseftirlitsins að það sé algjörlega nauðsynlegt að í nýjum reglum um RÚV verði kveðið skýrt á um bann við kostun, vöruinnsetningu og slíku í öllu sölustarfi RÚV ohf. - hljóðvarpi líka.

Það er vissulega ánægjulegt að frumvarpið sé komið fram. Sér í lagi að ákvæði um takmarkanir auglýsinga verði tekið til endurskoðunar fyrir 1. júlí 2009. Ég geri líka ráð fyrir að endurskoðun fari fram ef í ljós kemur að þær takmarkanir sem stefnt er að því að setja reynast ekki styðja við tilgang frumvarpsins um að bæta samkeppnisstöðu á fjölmiðlamarkaði. Slíkt væri til að draga enn frekar úr fjölbreytni í fjölmiðlum og skaða lýðræðislega umræðu.

Höfundur er framkvæmdastjóri sölusviðs 365 miðla ehf.