Kalt er konulausum

Að kenna konum um.

Cherchez la femme (leitið konunnar), segir franskt máltæki þegar finna þarf orsakavald. Frá örófi alda hefur verið reynt að kenna konum um ýmislegt sem miður fer. Eitt kunnasta dæmið um það leynist í Fyrstu Mósebók þegar Eva er sögð hafa látið ginnast til að bragða á aldini af skilningstré góðs og ills og gefa Adam með sér. Fyrir vikið eru þau skötuhjúin rekin út úr Eden.

Að hlunnfara konur

Það er víst ekki ofsögum sagt að lítt þokist í jafnréttisbaráttu íslenskra kvenna. Ljósasti votturinn um það er kynbundinn launamunur enda meiri á Íslandi en í nokkru öðru Evrópulandi, var 16% árið 1994 og hefur síðan minnkað um hvorki meira né minna en 0,3%! Hvar er réttlætið í því að kona fái ekki sömu laun fyrir sömu vinnu og karl þó að engu muni í menntun, reynslu eða afköstum? Ekki verður myndin fegurri þegar kemur að áhrifastöðum: Karlar á hverju strái en konur aðeins á stangli.

Að hætta að hlunnfara konur

En hvernig má stemma stigu við misréttinu? Sennilega er einfaldast að aflétta launaleynd þannig að starfsmaður megi hvenær sem er skýra öðrum frá því hvað hann hafi í laun, kjósi hann sjálfur svo. Til viðbótar gæti þurft að heimila Jafnréttisstofu eða trúnaðarmönnum stéttarfélaga að kafa ofan í ágreiningsmál. Svo væri kærkomin tilbreyting að stóribróðir hætti að setja upp hundshaus þegar farið er fram á kjarabætur í láglaunastörfum, eins og uppeldi eða umönnun, þar sem karlar eru sjaldséðir hvítir hrafnar. Síðast en ekki síst væri ótvíræð framför að stjórnarherrarnir færu sjálfir að lögum og áætlunum um jafnari hlut kynjanna þegar ráðið er í embætti og skipað í nefndir, ráð og stjórnir.

Kvenþjóðin þarf að fá sömu færi og karlpeningurinn á að sinna stefnumótun og stjórnun. Annars er hætt við að mannauðurinn nýtist ekki sem skyldi og lítið leggist fyrir kvenlegt innsæi. Feðraveldið er barn síns tíma.

Að hætta að kenna konum um

Það er deginum ljósara að slælega gengur að rétta hlut íslenskra kvenna og stundum reynt að afsaka það svo að þær séu hvorki nógu staffírugar né eftirgangssamar. En hvað veldur ef nokkuð er hæft í því að sumar konur haldi sér til hlés? Getur ein skýringin verið sú að þær hafi alist upp við misrétti kynjanna? Snemma vanist því að kynsystur í sviðsljósinu og stallsystur á framabraut njóti ekki sannmælis og uppskeri ekki eins og til er sáð? Árþúsunda misrétti hverfur ekki eins og dögg fyrir sólu.

Í kosningunum 12. maí geta fósturlandsins freyjur leyst sjálfar sig og miklu fleiri úr klakaböndum núverandi stjórnar. Þá yrði að minnsta kosti ekki reynt að kenna konum um áframhaldandi vetrarríki við ysta haf.

Höfundur er íslenskufræðingur.