Framtíðarlandið á réttri leið

Ýmsir hafa komið að máli við mig síðustu daga vegna staðfestingar minnar á sáttmála Framtíðarlandsins um framtíð Íslands. Af þessu tilefni legg ég áherslu á að sátt næst aldrei með því að stilla mönnum upp við vegg, með eða á móti.

Sáttmáli Framtíðarlandsins í þremur málsgreinum geymir jákvæða og framsækna sýn á framtíðina. Hann leggur áherslu á kröftugt, fjölbreytt og lifandi samfélag fólks sem sækir fram á flestum sviðum í anda sjálfbærrar þróunar með náttúruvernd og góða umgengni við landið að leiðarljósi og vill axla ábyrgð á losun gróðurhúsalofttegunda. Þetta er jafnframt mín framtíðarsýn fyrir íslenskt samfélag og þess vegna get ég undirritað sáttmálann.

Ég geri hins vegar athugasemdir við nokkrar af forsendum sáttmálans. Í fyrsta lagi er áhugi og áform orkufyrirtækja um að tryggja sér virkjanakosti og einstakra sveitarfélaga, fyrirtækja og einstaklinga á að reisa stóriðju ekki annað og meira en áhugi og áform þessara. Ekki "áætlanir" ríkisvaldsins þó "staðbundið" leggist á árina þingmenn og sveitarstjórnarmenn allra flokka. Í öðru lagi eru ýmsir þeir virkjanakostir sem áform eru sögð um að virkja, vatnsafl og jarðhiti, verndaðir eða í undirbúningi að friðlýsa. Það hallar réttu máli að nefna þá til sögunnar. Í þriðja lagi eru margir af þeim virkjanakostum sem falla undir A og B flokk rammaáætlunar og vísað er til í forsendum sáttmálans nú þegar komnir í framkvæmd eða framkvæmdir við þá að hefjast. Á að stöðva þær?

Ég legg áherslu á að náttúruvernd er ein tegund landnýtingar sem getur skilað þjóðinni arði og tek heilshugar undir með Framtíðarlandinu um þörfina á langtímastefnumörkun og lögfestum áætlunum um verndun og nýtingu náttúruauðlinda og gildi þess að fara ekki of geyst. Orkan hleypur ekki frá okkur heldur verður sífellt verðmætari og fyrirsjáanlegt er að ný tækifæri eigi eftir að skapast til nýtingar hennar.

Framtíðarlandið fer nýjar og ekki óumdeildar leiðir við að koma boðskap sínum á framfæri. Það breytir því ekki að sáttmálinn sjálfur er framsýnn og hann er ekki síst hvatning til fólks til að taka málefnalega afstöðu til náttúruverndar- og auðlindanýtingarmála, hver í sínum ranni

Höfundur er umhverfisráðherra.