Frá­bær fjöl eða fúin?

Um þessar mundir eru þau sem ljúka framhaldsskóla að huga að næsta skrefi í lífinu. Kannski ætla einhverjir að koma til okkar á Menntavísindasvið í kennaranám. Eða hvað? Það er umhugsunarvert hverjir vilji leggja það fyrir sig þegar umræða í fjölmiðlum og samfélagsmiðlum gagnvart skólum og kennurum er eins óvægin og raun ber vitni. En á sama tíma er tvennt ljóst. Í fyrsta lagi, okkur vantar kennara. Þeim sem starfa við kennslu í grunnskólum hefur skv. tölum Hagstofunnar, fjölgað frá því að vera 4045 árið 1998 til að vera 5911 árið 2023. En af þessum 5911 voru 1106 leiðbeinendur. Í öðru lagi, kennsla er frábært starf. TALIS, stór alþjóðleg rannsókn á kennurum, skólastjórnendum og kennsluháttum sýndi að 94% kennara eru ánægðir í starfi og 72% ánægð með starfsaðstæður.

Sjálf vissi ég alltaf að ég ætlaði að verða kennari. Kannski vissi ég það því ég er elst sex systkina og vön að vera með börn. Flestir nemar okkar í kennaranáminu hafa reynslu af starfi með ungmennum, í íþróttafélögum, skátum, kirkju eða sem stuðningsfulltrúar. Þau velja starf sem gefur þeim þessa ánægjulegu reynslu að móta æsku og framtíð barna og ungmenna. Kannski vildi ég verða kennari vegna fræða og þekkingar, mér gekk vel í skóla og leið vel þar. En það er ekki saga allra. Margir nemenda okkar koma í námið með þá sýn að mæta öllum nemendum, mynda gott skólastarf og jákvæðan skólabrag, gera heiminn betri en þann sem mætti þeim og leggja sig svo öll fram við það. Fyrirmyndir skipta líka miklu máli við starfsval, við höfum öll gengið í skóla og þetta er starf sem við þekkjum af afspurn, en hún sýnir ekki margar jákvæðustu hliðar starfsins. Þar má nefna hve starfið er síbreytilegt, nýir nemendur, nýtt námsefni og ný hlutverk. Að starfa með fólki, hafa áhrif, að vinna að jöfnuði og að vera fyrirmynd eru allt þekktar ástæður til að verða. En svo eru líka hagnýtar ástæður eins og, sjálfræði, sveigjanleiki og starfsöryggi, sem skiptir ekki litlu máli þar sem það er nokkuð tryggt, það vantar alltaf kennara.

Þá vil ég nefna það ð hópurinn sem kemur í kennaranám eftir að hafa lokið BA eða BS grein í annarri grein í en kennslu, fer sístækkandi. Sá hópur er dýrmætur og kemur með marga kosti að borðinu. En það er samt umhugsunarvert að lesa í greinagerðum þeirra hvers vegna þau eru komin í kennaranám. Þar má aðallega lesa tvö stef, annars vegar að ungt fólk velji stundum ekki samkvæmt sannfæringu sinni í upphafi, heldur velji það sem foreldrar ýttu að þeim, eða eltu vinina eða sögur um gull og græna skóga. Hitt stefið er að hafa ekki einu sinni hugleitt kennslustarfið en „lentu“ svo í að fara í kennarastarf í leik- eða grunnskóla og fundu þá sína fjöl. Mikið vildi ég að öll þau sem eiga heima á þessari fínu fjöl sem kennarastarfið er myndu finna hana fyrr, hún er sko ekki fúin þó að á ýmsu gangi í skólasamfélaginu. Við ættum öll að hvetja ungt fólk til að skoða kennarastarfið með opnum huga strax að loknum framhaldskóla.

Höfundur er dósent í kennslufræði Menntavísindasviði Háskóla Íslands.