Banda­ríkin og Íran komist að sam­komu­lagi um vopna­hlé

Samkomulagið náðist skömmu áður en frestur Trumps rann út í kvöld en hann hafði krafist þess að Íran myndi fallast á kröfur Bandaríkjamanna ellegar horfa upp á tortímingu „heillar siðmenningar.“ 

Abbas Araghchi, utanríkisráðherra Írans, sagði í yfirlýsingu að Íran hefði samþykkt tillögu Pakistans um vopnahlé og að ef árásum á Íran yrði hætt myndi Íran einnig „hætta varnaraðgerðum sínum. Í tvær vikur verður örugg leið um Hormússund möguleg í samráði við herafla Írans.“

Áður hafði verið haft eftir ónefndum írönskum embættismanni að siglingaleiðin yrði opnuð aftur, en með skilyrðum.

New York Times hefur eftir ónefndum bandarískum embættismanni að hernaðarárásum Bandaríkjanna á Íran hafi verið hætt í samræmi við tveggja vikna vopnahléssamkomulagið.

Þjóðaröryggisráð Írans sagði í yfirlýsingu að komandi samningaviðræður við Bandaríkin væru undir leiðsögn og með samþykki æðsta leiðtogans Ayatollah Mojtaba Khamenei.

Ráðið hvatti alla Írana og stjórnmálafylkingar til að styðja viðræðurnar. Í yfirlýsingunni var varað við því að ef samningaviðræður rynnu í sandinn myndi Íran ekki hika við að hefja átök á ný.

„Fingur okkar eru á gikknum og ef óvininum fatast jafnvel smávægilega munum við bregðast harkalega við,“ sagði í yfirlýsingunni.

Trump sagði vopnahléið háð skilyrðum

Í færslu á samfélagsmiðli sínum Truth Social fyrr í kvöld sagði Trump að ef Íran gæti samþykkt „ALGJÖRA, TAFARLAUSA og ÖRUGGA OPNUN HORMÚSSUNDS“ þá myndi hann „fresta sprengjuárásum og árásum á Íran í tvær vikur.“ 

Trump hafði hótað öllu illu ef ekki yrði gengið að kröfum hans fyrir miðnætti að íslenskum tíma. Hormússund er hluti af mikilvægri siglingarleið á milli Miðausturlanda og Suðaustur-Asíu. Árásir á skip á svæðinu leiddu til þess að umferð þar stöðvaðist og hafði lokun sundsins mikil áhrif á olíuverð og hagkerfi heimsins.

Fullyrðir að búið sé að ná saman um ágreiningsefni

Trump segir Íran hafa lagt fram „framkvæmanlega“ tíu punkta friðaráætlun sem geti átt þátt í því að binda enda á stríðið. AP-fréttaveitan greinir frá þessu. Á næstu tveimur vikum muni Bandaríkin svo vinna að því að ganga frá samkomulagi við Íran, að sögn Trumps.

„Ástæðan fyrir því er sú að við höfum þegar náð og farið fram úr öllum hernaðarlegum markmiðum og erum komin mjög langt með endanlegt samkomulag um langtíma FRIÐ við Íran og FRIÐ í Miðausturlöndum,“ skrifaði hann í samfélagsmiðlafærslu. „Við fengum 10 punkta tillögu frá Íran og teljum hana raunhæfan grundvöll til samningaviðræðna.“

Trump fullyrðir jafnframt að búið sé að gera upp nær öll fyrri ágreiningsefni Bandaríkjanna og Írans. Tveggja vikna vopnahléið muni svo gera aðilum kleift að ganga frá samningnum og fullgilda hann.

Líkt og fyrr segir fullyrðir Trump að Íranir hafi lagt fram tíu punkta tillögur sem geti legið frekari viðræðum til grundvallar. Athygli vekur að þjóðaröryggisráð Íran sagði um svipað leyti að Trump hefði samþykkt tíu kröfur klerkastjórnarinnar. 

Kína blandað sér í málið

New York Times (NYT) greinir frá því að Íran hafi samþykkt tveggja vikna vopnahléstillögu Pakistans í kjölfar örvæntingarfullra diplómatískra tilrauna Pakistans og íhlutunar Kína, bandalagsþjóðar stjórnvalda í Íran. 

Þar hafi Íran verið beðið um að sýna sveigjanleika og draga úr spennu. Gerðist þetta innan um vaxandi áhyggjur af efnahagslegri eyðileggingu vegna skemmda á mikilvægum innviðum, að sögn þriggja íranskra embættismanna. Sögðu þeir að vopnahléið hefði verið samþykkt af Ayatollah Mojtaba Khamenei, nýja æðsta leiðtoga Íran, að því er fram kemur í umfjöllun NYT.

New York Times segir jafnframt að í tíu punkta tillögum Írans sé meðal annars gert ráð fyrir því að öllum viðskiptaþvingunum sem allar ríkisstjórnir Bandaríkjanna hafa sett á Íran verði aflétt frá og með stjórnartíð George W. Bush. Óljóst sé hvort Vesturlönd vilji gefa eftir þetta öfluga efnahagslega tól áður en þau fái fram stórar tilslakanir í tengslum við kjarnorkuáætlun Írans, eldflaugar þeirra og kúgun yfirvalda á stjórnarandstæðingum.

Áður dregið í land

Frá því að stríðið í Íran hófst í febrúar hefur Trump sett fram ýmsa tímafresti þar sem hann hótar að herða átökin en dregið svo í land rétt áður en þeir renna út.

Hótanir Trumps náðu nýjum hæðum fyrr í dag þegar hann skrifaði að „heil siðmenning [myndi] deyja í nótt, og [yrði] aldrei endurreist,“ ef Íran myndi ekki fallast á kröfur Bandaríkjamanna.

Fréttin hefur verið uppfærð.