Tryggjum orkuskipti og almannahag Oddný Harðardóttir og Stefán Jón Hafstein skrifa 14. febrúar 2026 12:02 Eftirspurn eftir endurnýjanlegri orku er sífellt að aukast hér á landi. En í hvað á orkan að fara? Samkvæmt núgildandi lögum er ekkert sem hamlar því að raforku sem framleidd er hér á landi verði varið til stórframkvæmda sem auka losun gróðurhúsalofttegunda. Enga forgangsröðun í þágu orkuskipta eða orkuöryggis almennings er þar heldur að finna. Við þessu þarf að bregðast strax með lagasetningu sem raðar orkuskiptum og orkuöryggi almennings fremst. Orkuþörf heimila á Íslandi og minni orkunotenda er samanlagt um 20% raforkunnar. Megnið af orkuframleiðslunni, eða rétt um 80%, fer til stórnotenda. Á haustfundi Landsvirkjunar 2025 kom fram víðtækur pólitískur vilji til þess að ríkið og samfélagið í heild forgangsraði orkunni okkar betur þar sem heimili og orkuskipti verði tekin fram yfir nýja stórnotendur sem bjóða upp orkuverð á samkeppnisforsendum. Þessum vilja þarf að fylgja eftir og staðfesta með lögum. Tryggja þarf almenningi í landinu örugga orku á verði sem skilar þjóðinni réttmætum ávinningi af sameiginlegum auðlindum og forgangsraða einnig orkuvinnslu í þágu orkuskipta. Við Íslendingar eigum mikla hagsmuni undir því að allar þjóðir dragi úr losun gróðurhúsalofttegunda. Það varðar hvorki meira né minna en hvort hér verði yfirleitt hægt að búa. Öll frekari hlýnun eykur líkur á að sjávarstraumar breytistsem getur valdið því að Ísland verði óbyggilegt.Mikið er undir og við Íslendingar þurfum að gefa gott fordæmi og fá aðrar þjóðir með okkur ef takast á að stöðva alvarlega þróun í loftlagsmálum. Við undirrituð tökum því undir áskorun samtakanna Aldins gegn loftlagsvá, þar sem skorað er á ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur að leggja strax fram fumvarp á Alþingi um forgang orkuskipta og orkuöryggis almennings við framleiðslu raforku. Höfundar eru félagar í Aldin - samtökum eldra fólks gegn loftslagsvá. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Stefán Jón Hafstein Oddný G. Harðardóttir Orkumál Orkuskipti Umhverfismál Mest lesið Þjóðarmorð? Finnur Th. Eiríksson Skoðun Þeir seldu áhættuna sem tækifæri — og sendu þjóðinni reikninginn Baldur Pétursson Skoðun Heimilislæknar og reglugerðardrög Alma D. Möller Skoðun Traust á lögmönnum er ekki einkamál lögmanna Vilbert Gústafsson Skoðun Einstaklingurinn og fullveldið Signý Sigurðardóttir Skoðun Sterkari skólar fyrir öll börn Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Skilvirk núna en ekki ef við göngum í ESB Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun Upplýsingar eru ekki ógn, þær eru forsenda Halldór Jörgen Olesen Skoðun Þegar kaffið rennur upp á við í Undralandi íslenskrar orðræðu Sigurður Sigurðsson Skoðun Það sem við gefum áfram Sigurður Árni Reynisson Skoðun Skoðun Skoðun Nýsköpunin sem hverfur inn í skýið Bogi Ragnarsson skrifar Skoðun Þegar kaffið rennur upp á við í Undralandi íslenskrar orðræðu Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Þeir seldu áhættuna sem tækifæri — og sendu þjóðinni reikninginn Baldur Pétursson skrifar Skoðun Traust á lögmönnum er ekki einkamál lögmanna Vilbert Gústafsson skrifar Skoðun Upplýsingar eru ekki ógn, þær eru forsenda Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Heimilislæknar og reglugerðardrög Alma D. Möller skrifar Skoðun Einstaklingurinn og fullveldið Signý Sigurðardóttir skrifar Skoðun Skilvirk núna en ekki ef við göngum í ESB Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Sterkari skólar fyrir öll börn Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Ég hef líka trú á Ögmundi Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun „Áður en við segjum já eða nei“ Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Þjóðarmorð? Finnur Th. Eiríksson skrifar Skoðun Breyttar áherslur í borgarskipulagi Þórarinn Hjaltason skrifar Skoðun Hernaðarbrölt Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Það sem við gefum áfram Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Ríkið má ekki skorast undan Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Gjaldtaka hins opinbera þarf að vera fyrirsjáanleg Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Bandaríkin 250 ára: frelsi, stjórnarskrá og lærdómur fyrir Ísland Júlíus Valsson skrifar Skoðun Getum við gert enn betur? Já í ágúst Elvar Örn Arason skrifar Skoðun Húsnæðiskaupmáttur Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Hef trú á Arnari Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Börn eiga ekki að bíða meðan kerfið rífst Guðmundur Ármann skrifar Skoðun Júlí - mánuður fötlunarstolts Freyja Haraldsdóttir ,Jana Birta Björnsdóttir skrifar Skoðun Níutíu ár af sameiginlegu öryggi Ragnar Þór Ingólfsson skrifar Skoðun Var þetta sýndarsamráð? Sigurborg Kr. Hannesdóttir skrifar Skoðun Hvað vitum við í ágúst? Staðreyndir og möguleikar Íslands Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Töpum við fullveldinu ef við göngum í ESB? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Samningurinn sem allir hafa lesið skrifar Skoðun UT-mál Reykjavíkurborgar Haukur Arnþórsson skrifar Skoðun Er Ísland tilbúið fyrir dánaraðstoð? Ingrid Kuhlman skrifar Sjá meira
Eftirspurn eftir endurnýjanlegri orku er sífellt að aukast hér á landi. En í hvað á orkan að fara? Samkvæmt núgildandi lögum er ekkert sem hamlar því að raforku sem framleidd er hér á landi verði varið til stórframkvæmda sem auka losun gróðurhúsalofttegunda. Enga forgangsröðun í þágu orkuskipta eða orkuöryggis almennings er þar heldur að finna. Við þessu þarf að bregðast strax með lagasetningu sem raðar orkuskiptum og orkuöryggi almennings fremst. Orkuþörf heimila á Íslandi og minni orkunotenda er samanlagt um 20% raforkunnar. Megnið af orkuframleiðslunni, eða rétt um 80%, fer til stórnotenda. Á haustfundi Landsvirkjunar 2025 kom fram víðtækur pólitískur vilji til þess að ríkið og samfélagið í heild forgangsraði orkunni okkar betur þar sem heimili og orkuskipti verði tekin fram yfir nýja stórnotendur sem bjóða upp orkuverð á samkeppnisforsendum. Þessum vilja þarf að fylgja eftir og staðfesta með lögum. Tryggja þarf almenningi í landinu örugga orku á verði sem skilar þjóðinni réttmætum ávinningi af sameiginlegum auðlindum og forgangsraða einnig orkuvinnslu í þágu orkuskipta. Við Íslendingar eigum mikla hagsmuni undir því að allar þjóðir dragi úr losun gróðurhúsalofttegunda. Það varðar hvorki meira né minna en hvort hér verði yfirleitt hægt að búa. Öll frekari hlýnun eykur líkur á að sjávarstraumar breytistsem getur valdið því að Ísland verði óbyggilegt.Mikið er undir og við Íslendingar þurfum að gefa gott fordæmi og fá aðrar þjóðir með okkur ef takast á að stöðva alvarlega þróun í loftlagsmálum. Við undirrituð tökum því undir áskorun samtakanna Aldins gegn loftlagsvá, þar sem skorað er á ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur að leggja strax fram fumvarp á Alþingi um forgang orkuskipta og orkuöryggis almennings við framleiðslu raforku. Höfundar eru félagar í Aldin - samtökum eldra fólks gegn loftslagsvá.