Gagn­rýni Bryn­dísar á mál­þóf frá 2019 vekur at­hygli

Grein Bryndísar hefur verið rifjuð upp í samhengi við umræðu um breytingar á veiðigjöldum á Alþingi sem er orðin að þriðju lengstu umræðu síðari ára á þinginu. Bryndís flutti í dag sína 32. ræðu í umræðum um frumvarpið. Stjórnarflokkarnir saka stjórnarandstöðuna um málþóf á meðan stjórnarandstaðan segjast ekki geta hleypt illa undirbúnu stórmáli fyrir þjóðina í gegn umræðulaust.

Í maí 2019 var Bryndís hinum megin við borðið, þ.e. hún var þingmaður Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn með Framsóknarflokknum og Vinstri grænum. Til umræðu á þinginu var þriðji orkupakkinn svonefndi þar sem Miðflokksmenn, í stjórnarandstöðu þá líkt og nú, beittu málþófi til að tefja málið. Vöruðu þeir við því að samþykkt frumvarpsins væri framsal á sjálfsákvörðunarrétti Íslendinga.

Þá, líkt og nú, styttist í þinglok og ljóst að mörg mál ríkisstjórnarinnar myndu ekki komast í gegn vegna endalausrar umræðu um þriðja orkupakkann sem þó hafði mikinn meirihluta á þinginu. Líkt og tilfellið er varðandi breytingar á veiðigjöldum.

Málþófið séríslenskt

Bryndís sagði í grein sinni á Vísi þann 23. maí 2019 að lengi hefði það verið vitnisburður um elju að vinna langa daga. Það hefði svo breyst og frekar horft til afkasta í stað vinnustund. Afköst á hverja vinnustund gætu þó dregist saman.

„Því höfum við fengist að kynnast síðustu daga á Alþingi, þar sem fámennur hópur þingmanna hefur tekið afgreiðslu þingmála í gíslingu með málþófi. Það er nefnilega ekkert í þingsköpum sem bannar þingmanni að flytja sömu ræðuna tvisvar, eða í tugi skipta, sé út í það farið. Málfrelsi þingmanna er mikilvægt og er það sérstaklega varið í flestum þjóðþingum heims,“ sagði Bryndís og beindi sjónum sínum að málþófi.

„En málþóf á ekkert skylt við málfrelsi eða lýðræði, og þekkist nánast hvergi utan Íslands. Málþóf er séríslenskt fyrirbrigði. Alþingi er enginn venjulegur vinnustaður. En vinnustaður er hann engu að síður, þar sem vanda þarf mjög til verka til að tryggja góða lagasetningu. Þegar andstæð sjónarmið hafa komið fram í þingsal er nauðsynlegt að leiða mál til lykta, ýmist með málamiðlunum eða með atkvæðagreiðslum þar sem hreinn meirihluti ræður. Hvort sem þingmenn verða undir eða yfir í einstaka málum er óumdeilt að þetta er skilvirk og sanngjörn aðferð til að komast að niðurstöðu,“ sagði Bryndís.

Umræður fram á nótt

Þá líkt og nú teygðust umræður fram á nótt. Umræða um veiðigjöldin stóð til hálf fimm í nótt sem leið.

„Daga og nætur eru þingfundirnir undirlagðir af ræðum þingmanna úr einum þingflokki þar sem hver þingmaðurinn fer í ræðustól á fætur öðrum og samflokksþingmennirnir tínast í andsvör við þann fyrri. Að ógleymdu hólinu hvers til annars, það er gott að fá klapp á bakið. Þrátt fyrir að túlka megi þingsköp, sem skapa rammann um hvernig þinghaldi skuli háttað, með þeim hætti að þingmönnum sé frjálst að halda uppi umræðu endalaust, þá er þar kveðið skýrt á um að andsvör séu aðeins heimiluð með leyfi forseta. Þá er einnig að finna heimild í 71. gr. þingskapalaga til þess að takmarka umræður,“ sagði Bryndís.

Í greininni er talað um heimild forseta þingsins til að takmarka umræður eins og sjá má að neðan.

„Ég tel rétt og eðlilegt að þingheimur hugi að þessum heimildum til framtíðar. Núverandi fyrirkomulag, þar sem fámennur hópur stjórnarandstæðinga getur tekið þingið í gíslingu, gengur ekki til framtíðar.“

Bryndís hélt sína 32. ræðu um veiðigjöldin upp úr klukkan eitt í dag. Þar sagði hún ljóst að ríkisstjórnin gæti hækkað veiðigjöldin og það yrði niðurstaðan. En það frumvarp sem nú væri lagt fram væri algjörlega óttækt og óskiljanlegt að ráðherra hafi ekki samþykkt að draga það til baka og vinna það betur. Vonandi næðist sátt um þetta í dag til að þingið gæti snúið sé að öðrum mikilvægum málum. Hún er aftur komin á mælendaskrá um málið og ræða númer 33 því handan við hornið.

Rætt hefur verið um veiðigjöldin í um 127 klukkustundir og átta klukkustundir vantar upp á að umræðan skáki Icesave-umræðunni sem er sú önnur lengsta í seinni tíð. Fyrrnefnd umræða um þriðja orkupakkann á Íslandsmetið eða 147 klukkustundir og virðast nokkrar líkur á að metið falli á næstu dögum.