Gjör­breytt lands­lag hjá smitrakningar­teyminu

Ný bylgja kórónuveirufaraldursins er hafin á Íslandi – það dylst líklega engum. 78 greindust með veiruna í fyrradag og 76 í gær. Stærstur hluti þeirra sem greinst hafa undanfarna viku var utan sóttkvíar, sem gefur til kynna mikla útbreiðslu faraldursins.

Stutt sumarfrí

Jóhann Björn Skúlason yfirmaður smitrakningateymis almannavarna er mættur aftur í vinnuna eftir styttra sumarfrí en áætlað var.

„Það er mjög mikið að gera hjá okkur. En við erum með vanan mannskap og reynslumikinn þannig að þetta gengur,“segir Jóhann í samtali við fréttastofu. Um tuttugu manns starfa nú í teyminu við rakningu og hann segir umfangið sambærilegt því sem var síðasta sumar.

„Og sambærilegt og þegar bylgjur fara af stað. Við erum að upplifa að smit er útbreitt og að koma úr öllum áttum. Fólk er á ferð og flugi, aktívt, og í byrjun tekur smá tíma að ná að hlaupa þetta uppi en í rauninni mjög áþekkt því sem hefur verið,“ segir Jóhann.

„Þetta gerist líka þegar slaknar á sýnatökum. Síðan koma upp smit, greint frá þeim í fjölmiðlum, og þá byrjar fólk kannski að fara í sýnatöku og orðið meðvitaðra. Þá byrja kannski að hrynja inn smitin. Það er eitthvað sem við höfum séð áður og er ekki óeðlilegt. En já, þetta er mjög dreift og er að koma úr svolítið mörgum áttum. En reynslan segir okkur að síðan komist aðeins skýrari mynd. En það er talsverður fjöldi núna að greinast innan sóttkvíar, sem segir okkur að það er eitthvað að bindast.“

Skemmtanalífið aðaluppsprettan

Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir sagði í gær að smit flestra sem greinst hafa í hinni nýju bylgju megi rekja til skemmtistaðarins Bankastrætis club og til Lundúnaferðar sem farin var í kringum úrslitaleik Evrópumóts karla í knattspyrnu.

„Ég myndi segja að þetta væri skemmtanalífið, miðborgin og skemmtanalífið. Það er stór þáttur. En svo eru margir minni, veislur og þess háttar. Í rauninni þar sem fólk hefur verið að koma saman og í raun það sama og hefur verið gegnumgangandi í öllum faraldrinum,“ segir Jóhann.

Fólk langþreytt en heiðarlegt

En hvernig tekur fólk því þegar það fær símtal frá rakningarteyminu? Er þyngra í fólki hljóðið en áður, nú þegar það gerði sér vonir um að faraldurinn væri að líða undir lok?

„Við finnum alveg fyrir því að fólk er þreytt á þessu en viðmótið er það sama. Það eru allir mjög meðvitaðir um hvernig þetta virkar. Það vilja allir gefa okkur sem besta sögu, gefa okkur réttar upplýsingar. En þetta er sama og síðasta sumar, það er mjög erfitt ef þú ert einhvers staðar í góðu veðri og sumarfríi ef þú ert með einhver plön að þurfa að breyta þeim skyndilega. Þetta kemur illa við marga en við upplifum ekki öðruvísi viðmót og allir hafa skilning á því hvernig þetta gengur fyrir sig,“ segir Jóhann.

Langflestir segi satt og rétt frá.

„Það eru svo alltaf einhver frávik frá því. En það reyndar kemur eiginlega alltaf í ljós síðar meir. Það er engum greiði gerður með því að halda einhverju undan eða reyna að hafa einhver áhrif á þetta. Þetta er sameiginlegt viðfangsefni að tækla.“

Þá komi reglulega fyrir að fólk sé á miðju ferðalagi þegar það er skikkað í sóttkví.

„Bæði að það sé í útlöndum, á leiðinni til útlanda eða með ferðahýsi á ferðinni og þarf snögglega að breyta um plön. En þetta er eitthvað sem við erum orðin vön að tækla og hefur gengið vel.“

Nýtt flækjustig

Yfir 85 prósent Íslendinga 16 ára og eldri eru fullbólusett. Jóhann segir þetta háa hlutfall hafa ákveðnar breytingar í för með sér fyrir rakningarteymið.

„Varðandi sóttkví, þá erum við að vinna með að ef þú ert mikið útsettur þá ferðu í sóttkví, jafnvel þótt þú sért bólusettur. En við minni útsetningu og ef einstaklingur er bólusettur þá höfum við verið að beita einkennavöktun. Það er kannski nýja flækjustigið sem við erum að vinna með í dag,“ segir Jóhann.

Með einkennavöktun er fólk ekki í eiginlegri sóttkví heldur beðið um að hafa sérstakan vara á fjórtán daga eftir útsetningu - og strax sent í sýnatöku, fái það einkenni.

„Við erum að vinna í alveg nýju landslagi með svona mikla bólusetningu og reynum að skera þar á milli eftir því hvað við metum útsetninguna mikla. Við höfum séð það núna að það er alveg þörf á því fyrir þann sem er bólusettur að fara í sóttkví ef hann er mikið útsettur.“

Tveir, þrír tugir ekki óalgengt í sóttkví

Fram kom í fyrra að senda hafi þurft allt að tvö hundruð manns í sóttkví eftir að einn greindist með veiruna. Jóhann segir að undanfarið hafi þessi tala geta hlaupið á tugum fyrir hvern smitaðan, hæst hafi á fimmta tug þurft að fara í sóttkví vegna smits hjá einum.

„Það hefur líka alltaf sveiflast eftir því hvaða takmarkanir eru í gangi, hversu aktívir menn eru, en miðað við núna sýnist mér ekki svakalegur fjöldi þurfa í sóttkví miðað við hvað fólk er mikið á ferðinni, mikið um veislur og þess háttar. En tveir þrír tugir er ekki óalgengt.“

En bjóst Jóhann við því að þurfa að snúa aftur í rakninguna á fullu svona snemma? Alveg eins, segir hann.

„En fjöldinn og hraðinn kemur á óvart. En það er svosem ekkert óviðbúið þegar þetta kemur úr mörgum áttum á sama tíma og nær að breiðast eitthvað út, þá kemur bylgja,“ segir Jóhann.

„Ég ætla ekki að segja að þetta sé auðvelt verkefni. En það er mjög mikið að gera núna, við erum ekkert rosalega mörg. Þannig að við þurfum að fara hratt yfir og treysta á að fólk sé farið að þekkja þetta og þetta gangi allt saman vel. En þetta gengur alveg og verður spennandi að sjá hvernig næstu dagar koma út.“