Borðum mat ekki plat #matekkiplat

Matur er okkur nauðsynlegur til vaxtar og þroska en matur er ekki bara matur. Matur er mikilvægur þáttur í menningu okkar. Við skírnir, fermingar, afmæli, þorrablót og árshátíðir, svo eitthvað sé nefnt, eru veitingar stór hluti af viðburðinum. Vinir og fjölskyldur ná saman við máltíðir og styrkja böndin en ekki ætti að vanmeta félagslegt gildi matmálstíma.

Matreiðslan sjálf er mikilvæg þar sem margir hjálpast að, hver með verkefni við sitt hæfi.

Í asa nútímasamfélags fær þessi samvera að mínu mati oft takmarkaðan forgang. Fólk er gjarnan að flýta sér og notar glufur hér og þar til að nærast. Þá er handhægt að grípa eitthvað fljótlegt sem er í vaxandi mæli einhvers konar próteinstykki eða -drykkur/boost.

Þessar vörur kosta yfirleitt sitt en ódýrara væri að kaupa próteinríkar vörur frá náttúrunnar hendi eins og skyr og kjöt. Ég hef ekkert á móti próteindufti eða próteinbættum vörum en mikið magn tel ég óæskilegt. Að grípa í þessar vörur af og til er í góðu lagi, sérstaklega fyrir einstaklinga sem eiga erfitt með að uppfylla próteinþörf sína.

Reglulega verð ég vör við að mælt er með mikilli próteinneyslu eða allt að tveimur grömmum eða meira af próteini á dag fyrir hvert kíló líkamsþyngdar. Líkamanum nægja hins vegar 0,8 grömm fyrir hvert kíló til að viðhalda eðlilegum vexti og þroska. Þessar leiðbeiningar eru ekki aðeins ætlaðar íþróttafólki í mikilli æfingu eða vöðvauppbyggingu heldur jafnvel unglingum eða öðrum einstaklingum sem æfa sér til heilsu og gamans. Fyrir 70 kílóa manneskju þýðir það að hún ætti að borða 140 g af próteini á dag. Til þess að ná því þyrfti hún til dæmis að borða fimm kjúklingabringur (120 g bringa) eða u.þ.b. 20 egg á dag. Til þess að ná þessu magni notast sumir við próteinduft og/eða aðrar próteinbættar vörur sem verður þá til þess að minna er borðað af fjölbreyttum og næringarríkum mat.

Getur gert fæðuna einhæfa

Í ráðleggingum um mataræði frá Embætti landlæknis, sem ég mæli með að fólk lesi og finna má m.a. á Facebook-síðunni Ráðleggingar um mataræði, er mælt með því að próteinrík matvæli séu þriðjungur af þeim matarskammti sem fer á diskinn ásamt grænmeti, ávöxtum, heilkornavörum, kartöflum, grófu brauði og/eða fleiru. Mjög mikil próteinneysla getur gengið á hlut annarra næringarefna og gert fæðuna einhæfa. Með því að borða fjölbreyttan hollan mat í hæfilegu magni sjáum við til þess að líkaminn fái þau næringarefni sem honum eru nauðsynleg. Þannig stuðlum við að heilsusamlegu holdafari, minnkum líkur á ýmsum langvinnum sjúkdómum ásamt því að stuðla að vellíðan og góðri heilsu.

Njótum þess að borða fjölbreytta, næringarríka og bragðgóða fæðu án samviskubits.

Leggjum upp úr matartíma í rólegheitum með fjölskyldu og vinum. Miðlum góðri matarmenningu til næstu kynslóða og höldum heilbrigðu sambandi við mat.



Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu.