Hinn gleymdi Enski sjúklingur

Fyrir 20 árum, árið 1996, var kvikmyndin The English Patient sýnd fyrst í kvikmyndahúsum og fór í kjölfarið sigurför um heiminn – fékk hvorki meira né minna en tólf tilnefningar til Óskarsverðlaunanna og vann níu af þeim – þar á meðal var Enski sjúklingurinn valin besta myndin, leikstjórinn Anthony Minghella var valinn besti leikstjórinn og Juliette Binoche var valin besta leikkonan í aukahlutverki. Myndin var unnin upp úr samnefndri skáldsögu eftir Michael Ondaatje en bæði skáldsagan og kvikmyndin eru að mestu fallin í gleymskunnar dá í dag þrátt fyrir að hafa verið gríðarlega vinsæl á sínum tíma.

Myndin gerist í síðari heimsstyrjöldinni, en það sögusvið hefur lengi loðað við Óskarstilnefndar myndir, og segir söguna af hjúkrunarkonunni Hana, leikinni af Juliette Binoche sem eins og áður sagði hlaut Óskarinn fyrir túlkun sína, sem fær upp í hendurnar mjög illa brunninn sjúkling – en hann, eins og titill myndarinnar spillir fyrir áhorfandanum (eða hvað?), talar ensku en er með heldur gloppótt minni. Sjúklingurinn er leikinn af sjálfum hjartaknúsaranum Ralph Fiennes, sem var tilnefndur til Óskarsins fyrir leik sinn en tapaði honum í hendurnar á Geoffrey Rush. Raunar fjallar myndin að mestu leyti um endurminningar sjúklingsins sem hann endurheimtir í gegnum myndina. Hann reynist í raun ungverskur kortagerðamaður og greifi en bara alls ekki enskur og er farið í gegnum allar þær sorglegu þrekraunir sem hann hefur þurft að ganga í gegnum, meðal annars að hafast við í helli í Túnis, áður en örlögin verða þess valdandi að hann er eins og brunarúst staddur þarna inni á sjúkrahúsi hjá henni Hönu.

Í nútímanum er stundum erfitt að átta sig á vinsældum fyrirbæra úr fortíðinni, að minnsta kosti fyrir þá sem ekki voru uppi á þeim tímum er vinsældirnar voru í hámarki. Í tilviki Enska sjúklingsins er kannski auðveldast að horfa á Seinfeld-þáttinn The English Patient til að fá ákveðna hugmynd um hvernig þessi mynd smaug inn í poppkúltúr tíunda áratugarins. Í þættinum fer Elaine í stefnumót í bíó og endar með að sjá The English Patient. Allir í kringum hana elska myndina og tala ekki um annað en hún er hins vegar mjög opin með það hversu ömurleg henni fannst ræman. Þetta veldur því að Elaine getur ekki tengt við fólkið í kringum sig vegna þess hve vinsæl myndin er og hversu mikið allir dýrka hana. J. Peterman, hinn sérvitri yfirmaður Elaine (sem er byggður á alvöru persónu, eins og flestir í þáttunum), endar með að reka Elaine vegna óbeitar hennar á myndinni – en hún fær starfið sitt aftur eftir að hafa samþykkt að búa í helli í Túnis, eins og sjúklingurinn í myndinni neyðist til að gera.

Það er erfitt að segja til um af hverju The English Patient er ekki enn jafn vinsæl og aðrar stórmyndir sem voru gefnar út árið 1996 – en á það ár komu út myndir eins og Trainspotting og Independence Day. Báðar hafa þessar kvikmyndir fengið framhald – Independence Day á þessu ári og Trainspotting fær sitt framhald snemma á því næsta. The English Patient fékk líklega betri dóma en báðar þessar myndir. Kannski er bara best að leita skýringa í orðum Elaine þegar hún var spurð hvernig í ósköpunum hún færi að því að elska ekki Enska sjúklinginn: „How about, it sucked?“