Airbnb og svört atvinnustarfsemi

Annað árið í röð hefur á Alþingi verið lagt fram frumvarp um breytingar á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald í því skyni að reyna að henda reiður á heimagistingu í gegnum airbnb.com. Því miður virðast ekki vera miklar líkur á því að núverandi frumvarp nái í gegnum þingið fyrir sumarið.

Í frumvarpinu, sem er nokkuð breytt frá fyrra þingi, er ýmislegt til bóta. Með því er opnaður gluggi fyrir einstaklinga til þess að leigja út aukaherbergi á lögheimili sínu til ferðamanna í 90 daga á ári án þess að þurfa til þess opinber leyfi. Einnig yrði heimilt að leigja út eina aðra fasteign í persónulegum notum, eins og það er orðað, t.d. sumarbústað. Með þessu yrði dregið úr reglubyrði og einstaklingum gert mun auðveldara um vik að leigja gistingu til ferðamanna innan þeirra marka sem fumvarpið kveður á um.

Eins og regluverkið er í dag þá er öll gistiþjónusta háð leyfum og er skattskyld atvinnustarfsemi. Í frumvarpinu er reynt að draga skil milli einstaklinga sem vilja hagnýta heimili sitt innan eðlilegra marka sem búbót við tekjur sínar og svo hinna sem stunda gistiþjónustu beinlínis sem atvinnustarfsemi í bága við lög og reglur. Samkvæmt frumvarpinu verða hinir síðarnefndu eftir sem áður skuldbundnir til þess að afla opinberra leyfi fyrir starfsemi sinni og standa skil skatta og gjalda. Það sem frumvarpið gerir hins vegar ekki er að búa til hvata fyrir þá aðila, sem hafa hingað til stundað þessa starfsemi svarta, til þess að breyta þeirri hegðun.

Rannsóknir í stórborgum Evrópu benda til þess að einungis þriðjungur gistiþjónustu sem boðin er í deilihagkerfinu svokallaða, t.d. gegnum airbnb.com, er gefinn upp. Þetta á til dæmis við um París sem hefur verið kölluð höfuðborg airbnb og Berlín þrátt fyrir ívilnandi breytingar á reglum þar í borg. Ekki virðist skipta máli hversu algeng eða óalgeng þessi tegund útleigu er því í París er hlutfallið af íbúðum í borginni skráðum á airbnb.com 4% eða með því hæsta sem þekkist á meðan hlutfallið í Berlín er aðeins 0,4%. Við Íslendingar mælumst auðvitað við hæstu mörk eins og þeir í París. Þetta held ég að sýni okkur að þegar öllu er á botninn hvolft eru því miður litlar líkur á því að þetta annars ágæta frumvarp muni skila tilætluðum árangri. Frumvarpið mun nýtast minni aðilunum á meðan hinir munu að öllum líkindum halda ótrauðir áfram.