Lög um endurupptökunefnd hugsanlega unnin í of miklum flýti

Ögmundur Jónasson, fyrrverandi innanríkisráðherra segir hugsanlegt að lög um endurupptökunefnd hafi verið unnin í of miklum flýti, en Hæstiréttur komst í gær að þeirri niðurstöðu að ákvæði í lögum um nefndina brjóti gegn stjórnarskrá. Hann segir að nú þurfi innanríkisráðuneytið og allsherjarnefnd Alþingis að leggjast yfir málið og sníða þessa vankanta að lögunum.

Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að úrskurðir endurupptökunefndar geti ekki orðið til lþess að fyrri dómar falli úr gildi. Samkvæmt núgildandi lögum getur nefndin það, en að mati dómsins brýtur það ákvæði gegn annarri málsgrein stjórnarskrárinnar um þrískiptingu ríkisvaldsins. Einungis dómstólar geti ógilt fyrri dóm.

Lög um endurupptökunefnd voru sett af Alþingi í ráðherratíð Ögmundar Jónassonar fyrrverandi innanríkisráðherra, sem skipaði í nefndina árið 2013.

„Endurupptökunefnd getur tekið mál og beint því til dómstóla að endurmeta þau. Það á að gera ef forsendur hafa augljóslega verið rangar sem dómur hvíldi á, eins og til dæmis er líklegt að hafi gerst í svokölluðu Guðmundar- og Geirfinnsmáli. Þannig að ég skil málið þannig að þessi niðurstaða hún breyti engu um mál af því tagi,” segir Ögmundur.

En eins og nú liggur fyrir þá eru ákveðnir annmarkar á þessum lögum, og á það hefur nú svo sem verið bent. Hefði ekki þurft að bregðast við strax?

„Það fór ekki mikið fyrir gagnrýni þegar þessi lög voru sett á sínum tíma. En ég vil taka það fram að lagafrumvarpið var ekki unnið í innanríkisráðuneytinu eða dómsmálaráðuneytinu sem er þar innandyra heldur var það gert á Alþingi. En það breytir því ekki að ég var mjög sáttur við megininntak lagabreytinganna sem kveður á um endurupptöku mála.”

Aðspurður hvers vegna frumvarpið hafi orðið að lögum, nú þegar fyrir liggi að ákveðinn hluti þeirra stenst ekki stjórnarskrá, segir hann að eflaust hafi verið um mannleg mistök að ræða.

„Vegna þess að öll mannanna verk geta byggt á einhverjum misskilningi eða handvömm eða einhverju slíku og það má vel vera að þetta hafi verið unnið í of miklu flýti, og þar sé komin skýringin á því. Það sem vakti fyrir mönnum á þessum tíma árið 2013 var að flýta því í lög ákvæði sem heimiluðu endurupptökunefnd að vísa máli til dómstóla,” segir Ögmundur.

Hann segir næstu skref að fara betur yfir málið. „Skrefin hljóta að vera þau að annað hvort innanríkisráðuneytið eða allsherjarnefnd Alþingis leggist yfir málið og sníði þessa vankanta að lögunum. En ég ítreka það að meginuppistöðu þá standast ákvæði laga um endurupptökunefnd.”