Lausasölulyf geta verið hættuleg

Sala á íbúprófen-lyfjum er töluvert meiri hér en í nágrannalöndum okkar, auk þess sem hærra hlutfall er selt hér í lausasölu, samkvæmt athugunum Lyfjastofnunar. Alls voru 3.690.624 dagskammtar seldir af lyfjnum á einu ári.

Sala íbúprófens hefur nær þrefaldast frá aldamótum og á árinu 2013 var hún á Íslandi meira en tvöföld sala í Noregi og  70% meiri en í Danmörku. Hlutfallið milli íbúprófens og parasetamóls er öfugt á Íslandi miðað við hin tvö löndin þ.e. meira selst af íbúprófeni á Íslandi en parasetamóli en öfugt í Danmörku og Noregi. 

Rúna Hauksdóttir Hvannberg, forstjóri Lyfjastofnunar, segir þörf á að að finna orsökina.

Karl Andersen, prófessor í hjartalækningum, segir að á hverju ári fái fólk hjartabilun af notkun lyfjanna. Þau séu varasöm hjartveiku fólki þótt þau gagnist fjölda fólks við bólgum og verkjum. Bæði taka þau fram að mikilvægt sé að fylgja leiðbeiningum hvað varðar skammtastærðir.

„Veruleg aukning er á notkun lyfja og ef notkun er meiri hér en í öðrum löndum er alltaf ástæða til þess að finna orsökina. Hugsanlega getur það verið áhyggjuefni,“ segir Rúna og segir alvarlegustu meinin tengd meltingarfærum og yfirleitt skammtaháð.

„Algengustu meintilvikin eru tengd meltingarfærum. Magasár, blæðingar eða sáramyndun í meltingarvegi, sem geta verið banvæn, sérstaklega hjá öldruðum. Ógleði, uppköst, niðurgangur, uppþemba, harðlífi, meltingartruflanir, kviðverkir, tjörukenndar hægðir, blóðug uppköst, sáramunnbólga, versnandi ristilbólga og Crohns-sjúkdómur hafa komið fram. Sjaldnar hafa tilfelli magabólgu komið fram,“ segir Rúna.

„Við alvarlegri eitrun sjást eitrunaráhrif á miðtaugakerfi, sem koma fram í sleni, stundum æsingi og áttavillu eða dái. Fyrir kemur að sjúklingar fái krampa. Börn geta einnig fengið vöðvakrampa,“ segir hún.

Karl Andersen, prófessor í hjartalækningum, segir þá sem glíma við hjartveiki af ýmsu tagi þurfa að hafa varann á. „Almennt má segja um Íbúfen og gigtarlyf almennt að maður á að nota þau varlega. Þau virka vel á ýmsa verki, bólgur og tilfallandi vandamál en ef fólk hefur óheftan aðgang að þeim og notar þau óspart þá getur það valdið vandamálum. Notkunin getur valdið aukinni vökvasöfnun, hjartabilun og nýrnabilun, sér í lagi hjá hjartveikum.

Þó að þau séu seld án lyfseðils í 400 milligramma töflum þá er enginn vandi að taka fleiri töflur. Þessi lyf eru hugsuð í skammtímanotkun og það eru alls ekki allir sem þola þessi lyf,“ bendir Karl á. „Það kemur fyrir á hverju ári að fólk fær aukna hjartabilun af þessum lyfjum.“



*Í grein sem var birt í Fréttablaðinu í dag var misritað 250 gr um lyfið íbúfen í lausasölu. Hið rétta er að íbúfen er selt í 400 milligramma skammtastærð.