Reksturinn ósjálfbær í óbreyttri mynd

„Það er augljóst að rekstrarvandinn er umtalsverður,“ segir Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra um stöðu fjármála Ríkisútvarpsins.

Í skýrslunni um rekstur stofnunarinnar sem kom út í gær segir að rekstrarkostnaður RÚV hafi almennt verið umfram tekjur frá árinu 2007 þegar stofnunin var gerð að opinberu hlutafélagi. 

Taprekstur hafi orðið á fjórum af þeim átta árum sem liðin séu. Tapreksturinn hafi verið fjármagnaður með auknu ríkisframlagi, lántökum og frestun á afborgun lána.

Vigdís Hauksdóttir, formaður fjárlaganefndar, segir ráðuneytið ekki geta fríað sig ábyrgð á málinu.

„Það hafa margir brugðist. Í fyrsta lagi átti menntamálaráðuneytið að vera búið að gera þjónustusamning við stofnunina sem ekki hefur verið gert. Það má engan tíma missa að setja upp skýra stefnu fyrir lok þessa árs. Samkvæmt lögum á að taka gildi nýr þjónustusamningur milli ráðuneytis og RÚV og það þýðir ekki að draga þá vinnu mikið lengur, sérstaklega í ljósi þess að nú er verið að vinna að fjárlagagerð. Við verðum að tryggja að eftirlitsaðilar verði settir með rekstri stofnunarinnar,“ segir Vigdís.

Samningur um dreifikerfi við Vodafone sem gerður var árið 2013 hafi einnig reynst íþyngjandi að mati skýrsluhöfunda. Samningurinn, sem sé til 15 ára, muni uppreiknaður kosta 4 milljarða króna. Fullyrt er í skýrslunni að dreifingin sé hvorki besta né ódýrasta lausnin sem völ hafi verið á. 

Þá er einnig bent á ósamræmi í tilkynningum til Kauphallar Íslands um áhrif samningsins. Í tilkynningu frá RÚV hafi verið greint frá að samkomulagið við Vodafone hefði jákvæð áhrif á rekstur fyrirtækisins. Vodafone áætlaði hins vegar sjálft að samningurinn myndi hækka EBITDU félagsins um 3-5 prósent á ári.

Illugi segir hins vegar að tekist hafi vel að hagræða í rekstri RÚV að undanförnu. „Ég tel að stjórnendur ríkisútvarpsins hafi núna á undanförnum misserum unnið mjög gott starf við að fást við þann vanda og náð þar merkjanlegum árangri,“ segir Illugi. 

Þá muni Illugi leggja til að útvarpsgjald verði óbreytt á næsta ári í 17.800 krónum en lækki ekki í 16.400 krónur til að auðvelda RÚV að halda áfram á sömu braut.

Stór hluti af rekstrarvanda RÚV stafar af skuldabréfi við Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins sem RÚV tók yfir samhliða stofnun opinbers hlutafélags árið 2007. Um síðustu áramót stóð skuldabréfið í 3,2 milljörðum sem nemur um helmingi af heildarskuldum RÚV. 

Af skuldabréfinu greiðir RÚV 5 prósenta fasta verðtryggða vexti sem skýrsluhöfundar áætla að kosti stofnunina 77 milljóna króna í vaxtagreiðslur á ári umfram markaðsvexti.

Vigdís segir skýrsluna vissulega sýna erfiða stöðu Ríkisútvarpsins og að það þurfi að grípa til aðgerða sem fyrst. „Ég er slegin yfir þessari skýrslu sem sýnir ástandið langtum verra en ég reiknaði með. Þetta er svo sem engin óvænt krísa núna þar sem við höfum verið að skoða málefni RÚV allt frá því þessi fjárlaganefnd tók til starfa. RÚV verður að haga rekstri sínum eftir fjárheimildum og stofnuninni voru gefin þrjú ár til að laga fjárhaginn og hún samþykkti þá stefnu. Þeirri stefnu hefur því miður ekki verið fylgt eftir,“ segir Vigdís.