Samspil 2015: Átak í upplýsingatækni fyrir kennara á öllum skólastigum

Í skólastofum í dag úir og grúir af upplýsingatækni. Skólinn leggur til ýmis tæki, s.s. tölvur, skjávarpa og spjaldtölvur, en nemendur eru einnig með sína eigin snjallsíma og önnur fartæki, sem og kennararnir.

Skólafólk er oft gagnrýnt fyrir að vera seint að tileinka sér tækninýjungar og nýta illa alla þá tækni sem er til staðar. Kennarar gera sér sjálfir best grein fyrir stöðu skólastarfs gagnvart upplýsingatækni. Nýlegar kannanir hafa sýnt að kennarar telja mikla vöntun á fræðslu um notkun upplýsingatækni í námi og kennslu. Það ætti ekki að koma mörgum á óvart enda hefur líftími tækniþekkingar styst verulega vegna sífellt örari tækniþróunar. Jafnvel það sem lært var fyrir ekki meira en fimm árum getur vel talist úrelt í dag.

Ör tækniþróun vekur upp áleitnar spurningar varðandi fræðsluþarfir kennara. Hvernig er best að haga fræðslu fyrir kennara svo hún mæti þörfum þeirra, nemenda og samfélagsins? Ef tækniþróun heldur áfram á sömu braut og verið hefur er ljóst að þekkingarþörfinni verður ekki uppfyllt með hefðbundnum námskeiðum sem byggjast á tækniveruleika líðandi stundar. Slíkt undirbýr kennara ekki nægilega vel til að takast á við tæknilegar breytingar sem fyrirsjáanlegar eru í framtíðinni, svo sem aukin reiknigeta far- og snjalltækja, snjallúr og önnur íklæðanleg tækni og jafnvel ígræðanleg tækni. Spár um tækniþróun sem þessa byggjast ekki á getgátum.

Þetta eru dæmi um tækni sem verið er að þróa í dag og munu sum þeirra einkenna tæknilegan veruleika okkar á næstu árum og hafa töluverð áhrif á skólaumhverfi. Það hlýtur því að vera ljóst að fræðsla kennara og annarra sem koma að skólastarfi þarf að taka á sig nýjar myndir. Haga þarf starfsþróun kennara þannig að þeir búi yfir þeirri þekkingu og hæfni sem þarf til að halda sér upplýstum um tækninýjungar hverju sinni.

Starfssamfélög kennara á netinu

Á undanförnum árum hafa kennarar nýtt sér samfélagsmiðla í síauknum mæli til að deila reynslu og þekkingu sem tengjast nýjungum og breytingum í skólastarfi. Fjölmargir hópar hafa myndað starfssamfélög á Facebook þar sem þátttakendur geta beint spurningum til samstarfsfólks og miðlað af eigin þekkingu. Í stærsta hópnum, sem ber heitið Spjaldtölvur í námi og kennslu, eru rúmlega 4.000 skráðir þátttakendur og getur verið áhugavert að fylgjast með og taka þátt í samskiptum sem þar fara fram.

Á vettvangi sem þessum er ekki óalgengt að kennari varpi fram spurningu um notkunarmöguleika spjaldtölva í tilteknu samhengi og fái minnst tuttugu svör innan korters. En það er ekki bara upplýsingaflæðið sem gagnast þátttakendum því spyrjandinn hefur líka myndað tengsl við starfsfélaga sem líklegir eru til að aðstoða frekar við að þróa og innleiða nýjungar.

Fyrir um tveimur árum stofnaði Menntavísindasvið HÍ, í samstarfi við fjölmarga aðila sem koma að menntamálum, Menntamiðju (www.menntamidja.is) sem hefur það hlutverk að styðja við og efla samstarf þeirra sem koma að skólamálum. Starfsemi Menntamiðju hefur til þessa snúist að miklu leyti um að rannsaka og styðja við notkun skólafólks á samfélagsmiðlum, t.d. Facebook, Twitter og upplýsingabanka á netinu, til að deila upplýsingum.

Auk þess hefur Menntamiðja komið að skipulagningu fjölda námskeiða og upplýsingafunda, til að mynda Menntabúðir, þar sem kennarar koma saman á óformlegum fundum og segja frá nýrri tækni og aðferðum sem þeir eru að nota í kennslu.

Samspil 2015: Fræðsla um upplýsingtækni til framtíðar

Nýlega fékk Menntavísindasvið HÍ styrk frá Rannís til að efla fræðslu um notkun upplýsingatækni í námi og kennslu á öllum skólastigum. Verkefnið hefur hlotið heitið Samspil 2015: UT átak Menntamiðju og er markmið þess tvíþætt. Annars vegar er stefnt að því að auka þekkingu kennara á tækniþróun og möguleikum upplýsingatækni í námi og kennslu. Hins vegar er markmiðið að ýta undir markvissa notkun skólafólks á tækni og samfélagsmiðlum fyrir eigin starfsþróun.

Samspil 2015 er metnaðarfullt átak sem mun standa yfir allt árið.  Boðið er upp á staðbundin námskeið á nokkrum stöðum á landinu þar sem kennarar á öllum skólastigum geta fræðst um upplýsingatækni í námi og kennslu. Einnig verður boðið upp á vefnámskeið um afmörkuð efni tengd upplýsingatækni, auk stuttra myndskeiða og annars stafræns efnis um upplýsingatækni í námi og kennslu. Umtalsverð eftirfylgni verður á samfélagsmiðlum og verða þátttakendur hvattir til að nota þá til að afla sér frekari þekkingar og miðla til annarra.

Starfsþróun kennara á 21. öld kallar á samstarf allra kennara um öfluga miðlun þekkingar og reynslu. Með Samspili 2015 verður byggt á þeim grunni sem þegar hefur myndast á samfélagsmiðlum og víðar. Kennarar eru því hvatti til að kynna sér verkefnið nánar á vefsíðu þess https://samspil.menntamidja.is