Ríkis­stjórnin tapaði – og ætti að segja af sér

Í gær, laugardaginn 29. ágúst 2026, greiddi íslenska þjóðin atkvæði. Spurningin var skýr: Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? Svarið var jafn skýrt: Nei. 52,8% sögðu nei, 47,2% já. Kjörsóknin var með því hæsta sem sést hefur – yfir 82%. Þjóðin tók afstöðu.

Þetta var ekki bara niðurstaða. Þetta var höfnun á stefnu ríkisstjórnarinnar.

Við sem stóðum með nei-inu höfum alltaf sagt að fullveldið, sjávarútvegurinn og auðlindirnar séu ekki til sölu. Að við séum ekki tilbúin að láta Brussel ráða yfir fiskimiðum okkar eða landbúnaði. Að sjálfstæðið sé ekki bara orð á blaði. Niðurstaðan sýnir að stór hluti þjóðarinnar – sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins – er sammála. Landsbyggðin sagði skýrt nei. Reykjavík var skipt. Heildin hafnaði.

En það sem skiptir mestu máli núna er ekki bara hvað þjóðin sagði. Það er hvernig ríkisstjórnin kom sér í þessa stöðu – og hvað hún gerði síðan.

Jú, ríkisstjórnin setti þjóðaratkvæðagreiðsluna á dagskrá við stjórnarmyndun. Hún lofaði að spyrja þjóðina. Það var loforð. En svo tók hún skýra afstöðu. Hún var ekki hlutlaus. Hún var ekki bara að „spyrja“. Hún barðist. Og með því lagði hún sitt pólitíska kapítal að veði!

Kristrún Frostadóttir sagði opinberlega að hún myndi kjósa já. Og barðist fyrir já-hreyfinguna. Hún hélt fundi um land allt. Utanríkisráðherra og aðrir ráðherrar stóðu í fremstu víglínu já-hliðarinnar. Ríkisstjórnin notaði embættisvald, sýnileika og fjölmiðlaaðgang til að ýta undir já.

Hún setti málið í forgang, flýtti atkvæðagreiðslunni og rammasetti hana sem „nú eða aldrei“. Þorgerður Katrín hótaði þjóðinni því að nei myndi hafa alvarlegar afleiðingar.

Þetta var ekki hlutlaus spurning til þjóðarinnar. Þetta var herferð ríkisstjórnarinnar – sem hún tapaði.

Þegar ríkisstjórn setur stórt mál á dagskrá, tekur afstöðu með fullum þunga og notar allan sinn þunga til að vinna það, þá er niðurstaðan dómur yfir henni líka.

Hún bað þjóðina um umboð til að hefja viðræður. Þjóðin neitaði. Hún fékk ekki það umboð.

Þá er eðlilegt að spyrja: Hvaða trúverðugleika hefur ríkisstjórn sem tapaði á sínu helsta forgangsmáli? Hvernig getur hún haldið áfram eins og ekkert hafi gerst? Hún var ekki hlutlaus. Hún barðist – og tapaði. Þess vegna á hún að segja af sér.

Við á nei-hliðinni fögnum ekki bara tölunum. Við fögnum því að þjóðin sýndi að hún getur sagt stopp. Að fullveldið er ekki spurning um „kíkja í pakka eða já til að sjá“.

Að sjálfstæðið er ekki til viðræðna á þeim forsendum sem ríkisstjórnin vildi.

Nú er komið að ríkisstjórninni að sýna sömu virðingu fyrir niðurstöðunni og hún krafðist af þjóðinni.

Hún setti sig í þessa stöðu.

Hún tapaði.

Hún ætti að láta af störfum.

Hún er orðin umboðslaus.

Höfundur var oddviti Lýðræðisflokksins í Norðvesturkjördæmi í síðustu alþingiskosningum