Gullgrafarastemning í fiskeldi

Eldi á laxfiski í sjókvíum er í gríðarlegri sókn á Vestfjörðum. Eftir erfiðleika í fiskeldi hér á landi á árum áður virðast Íslendingar nú vera reynslunni ríkari og ráða yfir þeirri kunnáttu sem nauðsynleg er. Það er hins vegar ljóst að lítið má út af bera og áhyggjuraddir heyrast nú að vestan þar að lútandi, bæði frá sveitarstjórnarmönnum og forsvarsmönnum eldisfyrirtækja.

Á Vestfjörðum eru kjöraðstæður fyrir sjókvíaeldi á laxi. Firðirnir eru margir, auk þess að vera langir og djúpir. Mjög fáar laxveiðiár eru á Vestfjörðum, þannig að hætta á að eldislax blandist villtum laxi ef hann sleppur úr kvíunum er minni en ella, en slík erfðablöndum gæti haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar.

Norðmenn eru mjög stórir í sniðum í laxeldi, en ýmsir erfiðleikar hafa þó komið upp sem dregið hafa úr gæðum norska eldislaxins og minnkað verðmæti hans. Laxalús er viðvarandi vandamál sem og ýmsar sýkingar sem krefjast notkunar á sýklalyfjum. Engin slík vandamál er hins vegar að finna á Íslandi. Íslenski eldislaxinn er þar af leiðandi dýrindis lúxusvara í hæsta verðflokki á erlendum mörkuðum. En ef upp koma viðvarandi sjúkdómar hér með tilheyrandi sýklalyfjanotkun kann að vera úti um þetta ævintýri.

Stór þáttur í þeirri viðleitni að halda íslensku fiskeldi sjúkdómalausu til framtíðar er að þeir firðir sem notaðir eru til sjókvíaeldisins fái reglulega hvíld til þess að hreinsast og endurnýjast. Hjá Fjarðalaxi á Patreksfirði er t.a.m. stundað kynslóðaskipt eldi þannig að hver fjörður er hvíldur á milli eldiskynslóða í þeim tilgangi að lágmarka umhverfisáhrif af eldinu. Má í því sambandi spyrja hvort ekki eigi að lögfesta hvíldarreglur fyrir sjókvíaeldi í heild sinni í þeim tilgangi að styrkja eldið til framtíðar.

Eins og áður segir hafa menn fyrir vestan áhyggjur af þróun mála. Of mörg rekstrarleyfi hafi verið gefin út án þess að leikreglur séu nógu skýrar. Til dæmis hafi verið gefin út tvö stór leyfi með staðsetningu þétt við hvort annað í Arnarfirði. Tækifærin í fiskeldinu eru mikil en það þarf að fara varlega!