„… allir eru skrýtnir, og líka þú“*

Við hötum öll eitthvað. Það er þegar við förum að hata aðrar manneskjur sem hlutirnir verða alvarlegir. Þá fyrst skemmtum við skrattanum og bjóðum honum í grill í leiðinni.

Fordæmum hatur en ekki fólk. Við verðum að tala saman, hvort sem okkur líkar betur eða verr. Í því felst ekki samþykki á rasisma. Í því felst að samræða og virk hlustun er eina leiðin til að hafa jákvæð áhrif. Við sem óttumst ekki nálægð við múslima í samfélaginu megum ekki sjálf gera okkur sek um hiklausa réttlætingu á öllu sem kemur frá okkur sjálfum og vandlætingu á öllu sem kemur frá hinum. Skuldbindum okkur frekar til að reyna að finna sameiginlegan flöt sem við getum byrjað að tala saman út frá. Kannski þurfum við að fara alla leið til upphafsins í þeirri leit og segja: Ókei, við erum öll manneskjur, við getum verið sammála um það.

Hættum að vera reaktíf og verðum próaktíf. Hættum að vera þolendur og verðum gerendur. Annars kemur Breivik einhvern daginn og bankar upp á.

Sagan segir okkur að einhliða fordæming á fólki sem er hallt undir áróður útlendingahatara gerir tvennt: 1. Þjappar saman þeim sem eru sammála okkur nú þegar og brýnir þeirra vopn. 2. Rekur þá sem eru ósammála okkur í felur að brýna sín vopn.

Í umhverfi einhliða fordæmingar verður engin samræða. Þótt okkur langi óstjórnlega (í báðum hópum) að það virki að segja: „Þetta er rangt hjá þér, þú ert vitlaus og málið er dautt,“ þá er það ekki þannig. Enginn vill láta tala niður til sín. Þetta á við um þá sem eru hræddir við hatrið sem streymir upp úr iðrum jarðar. Það á við um þá sem hatrinu er hellt yfir. Og það á líka við um þá sem hata. Oft erum við í öllum þessum hópum samtímis.

Arfavondir félagar

Rasismi og fasismi, þessir arfavondu félagar, þrífast best í samfélagi þar sem ekki er hlustað á fólk. Þar sem fólk fær ekki aðgang að kjötkötlunum, lýðræði er ábótavant, margir hafa það skítt. Það er ekki að ástæðulausu sem stórveldi verða til. Það þarf svart og hvítt, eitthvað til að hata hinum megin.

Í landi þar sem við ætlum vonandi ekki að byggja Berlínarmúr getum við ekki afgreitt hlutina með köldu stríði. Við tökumst á, hér og nú. Ég legg til nokkuð mjög róttækt: Setjumst til borðs með ætluðum óvinum okkar og athugum hvort ekki er hægt að hreyfa málið eitthvað áfram í átt til friðar. Hlustum á fólk segja frá því hvað það er hrætt við, hverju því er illa við. Höldum stillingu okkar. Verum vel upplýst. Hlustum á tilfinningar.

Hættum að fordæma og förum að hlusta, ekki á hatur – við tökum aldrei undir það – heldur á fólk.

*Úr „Álfablokkin“, lag og texti eftir KK.