Dansað gegn ofbeldi? Hverju breytir það?

Fyrir ári reis milljarður manna upp og dansaði í 207 löndum gegn kynbundnu ofbeldi. Ríflega 2.100 Íslendingar sýndu samtakamátt sinn og mættu í Hörpu og dönsuðu fyrir betri heimi þar sem konur þurfa ekki óttast að vera nauðgað, barðar, áreittar eða limlestar fyrir það eitt að vera kona. En hvaða áhrif hefur það að dansa gegn ofbeldi? Afnám ofbeldis gegn konum og stúlkum gerist ekki á einni nóttu. Um 20% kvenna búa í löndum þar sem heimilisofbeldi er ekki refsivert og ein af hverjum þremur konum upplifir ofbeldi á lífsleiðinni. Almenn vitundarvakning, í raun bylting, þarf að eiga sér stað í hverju landi fyrir sig og á alþjóðlegum vettvangi til að stöðva kynbundið ofbeldi.

Dans er ein leið til þess. Þess vegna hyggst UN Women á Íslandi endurtaka leikinn og halda viðburðinn „Milljarður rís“ til stuðnings þolendum kynbundins ofbeldis og til að vekja athygli og auka meðvitund um málefnið. Til að stöðva ofbeldið þurfa þolendur að stíga fram og segja sína sögu. Það kallar á umfjöllun sem hefur áhrif á viðhorf í samfélaginu sem kallar á breytingar á lögum. Þetta sáum við gerast á Indlandi í kjölfar hópnauðgunar í lok árs 2012 og fjöldamótmæla en þá voru gerðar allsherjar breytingar á allri löggjöf er varðar kynbundið ofbeldi eins og nauðganir, mansal og kynferðisáreitni. Jafnframt voru gerðar róttækar breytingar á meðferð slíkra mála, allt frá læknisskoðunum til fræðslu fyrir lögreglu og dómara.

Sýnum samstöðu

Vegna ötuls starfs UN Women og baráttufólks um allan heim hafa átt sér stað viss framfaraskref í jafnréttismálum úti um allan heim. Á árinu 2011 samþykkti kambódíska þingið löggjöf um sýruárásir. Gerendur geta átt yfir höfði sér allt að 10-30 ára fangelsisvist fyrir slíka árás. Evrópusambandið setti inn viðbætur við lög sem tryggja þolendum heimilisofbeldis sömu réttindi og brotaþolum annars konar ofbeldis. Þolendur heimilisofbeldis geta nú treyst því að nálgunarbönn og annars konar vernd gegn gerendum sem veitt er í einu landi gildi einnig í öðrum ríkjum ESB.

Einnig samþykkti sádiarabíska þingið á árinu 2013 tímamótalöggjöf sem gerir ofbeldi gegn konum innan veggja heimilis og á vinnustöðum ólöglegt. Þrátt fyrir þennan árangur þá er það staðreynd að ein af hverjum þremur stúlkum í fátækustu löndum heims verður gift fyrir 18 ára aldur og að daglega eiga sér stað yfir 3.000 nauðganir í Suður-Afríku. Í Evrópu er helsta dánarorsök kvenna á aldrinum 16-44 ára heimilisofbeldi.

Þó að jafnréttisbaráttan sé komin langt á veg á Íslandi miðað við önnur lönd þá er kynbundið ofbeldi jafnframt staðreynd hérlendis og hafa eftirlitsnefndir Sameinuðu þjóðanna lýst yfir áhyggjum sínum af hárri tíðni heimilisofbeldis og vægum refsingum.

Ofbeldi gegn konum og stúlkum er útbreiddasta mannréttindabrot í heiminum. Það viðheldur fátækt og veikri þjóðfélagsstöðu kvenna. Þessu þarf að breyta, því þetta er ekki róttæk krafa heldur grundvallarmannréttindi.

UN Women skorar á fyrirtæki, stofnanir og skóla að fjölmenna og sýna samstöðu í verki. Byltingin hefst klukkan 12 í dag í Hörpu í Reykjavík, í Hofi á Akureyri, í félagsheimilinu Herðubreið á Seyðisfirði og í Menntaskólanum á Ísafirði. Mætum, dönsum og krefjumst þess að mannréttindi kvenna og stúlkna séu virt.