Íslenskir stéttleysingjar

Nokkrum sinnum á ævinni geta átt sér stað miklar breytingar í lífi fólks, hverjar sem þær kunna að vera. Þegar ég var um tvítugt, veiktist ég af illvígum sjúkdómum, með þeim afleiðingum að ég varð öryrki. Ég hef verið 75% öryrki í 19 ár. Á þessum 19 árum hefur margt breyst í mínu lífi, en sú staðreynd stendur þó óhögguð að ég er enn öryrki.

Tryggingastofnun ríkisins hefur stutt við bakið á mér öll þessi ár og er ég mjög þakklátur fyrir það. Á Íslandi er gert meira fyrir fólk eins og mig þegar kemur að fjárhagshliðinni en í mörgum öðrum löndum.

En þetta þýðir ekki að Ísland sé fyrirmyndaríki þegar kemur að réttindum öryrkja; þetta þýðir að Ísland hefur aðeins tekið nokkur skref af mörgum í rétta átt þegar kemur að velferðarmálum öryrkja.

Það er stundum sagt að á Íslandi sé stéttlaust þjóðfélag og það kann að vera rétt fyrir þá sem vilja trúa því; en þegar kemur að öryrkjum, þá eru öryrkjar lægstir í virðingastiganum og stéttskipting þjóðfélagsins felst augljóslega í því hvar þú ert staddur í virðingastiganum.

Þá erum við  komin að þeirri spurningu – hvað er öryrki? Ég vil gjarnan reyna að svara því eins og mér finnst að sú skilgreining ætti að hljóma í dag þegar kemur að efnislegu innihaldi hennar:

Öryrki er hluti af þjóðfélagsstétt einstaklinga sem hafa atvinnu af því að geta ekki vegna veikinda sinna eða fötlunar stundað hefðbundna vinnu.

Til útskýringar langar mig að segja að ég hef fundið nokkrar skilgreiningar á hugtakinu „öryrki“ þar sem í öllum tilfellum er talað um andlega og líkamlega sjúkdóma og fötlun sem leiða til þess að einstaklingurinn verður óvinnufær. En það er hvergi talað um að öryrkjar séu stétt karla og kvenna sem hafa atvinnu af að vera veikir og fatlaðir.

Það er nokkuð ljóst að hlutverk öryrkja er að taka á sig þá sjúkdóma og fötlun sem fyrirfinnast í þjóðfélaginu. Þannig er öryrki einstaklingur sem vinnur þjóðþrifastarf sem allir Íslendingar ættu að vera meðvitaðir um. Hlutverk öryrkja sem starfandi stétt karla og kvenna ætti að vera lögfest af Alþingi Íslendinga og þeir hafa rétt til sömu lágmarkslauna og aðrar stéttir í þjóðfélaginu.