Svört tíðindi af kríuvarpi

Kríuvarp á Suður- og Vesturlandi hefur nær alveg misfarist þetta sumarið. Í Vík í Mýrdal hefur ungi ekki sést á flugi og í Þorlákshöfn hefur krían gefist upp á varpinu þriðja árið í röð. Svipaða sögu er að segja frá Breiðafirði.

Ævar Petersen fuglafræðingur var að koma úr sinni árvissu rannsóknarferð í Flatey á Breiðafirði og eru tíðindin þaðan af kríuvarpi með þeim svörtustu síðan hann hóf rannsóknir þar fyrir fjörutíu árum. „Það virðist bara ekki vera nóg æti til að gefa ungunum,“ segir hann. „Þetta sést til dæmis á því að krían hefur verið að færa þeim hrognkelsaseiði í örvæntingu sinni en ungarnir koma því náttúrlega ekki niður.“

Íbúar og dvalargestir í Flatey hafa ekki farið varhluta af þessum óförum kríunnar og því brugðið á það ráð að gefa henni fiskmeti og brauð. „Hún er eiginlega orðinn heimilisgestur um leið,“ segir Magnús Jónsson, bóndi í Flatey. Erfitt er að henda reiður á fjölda sjófugla á svo stórum vörpum eins og í Flatey en Ævar segir að fyrir um rúmum áratug hafi um þrjú þúsund kríupör orpið í Flatey. Hann telur að þau séu á bilinu 500 til eitt þúsund í ár. 

Fyrir norðan land hefur þó varp sjófugla verið með ágætum, enda kemst fuglinn þar í loðnu sem bjargar málunum meðan sandsílastofninn er í slíkri lægð. Ævar segir að ef henni væri ekki fyrir að fara væri ástandið á landinu öllu skelfilegt. „Ef loðnan færir sig svo langt norður að fuglinn kemst ekki í hana, ja, þá erum við eiginlega skák og mát,“ segir hann. 

Þórir Níels Kjartansson, sem fylgst hefur með kríuvarpi í áratugi í Vík, segir að þar hafi hann ekki séð einn einasta unga komast á flug. Hann segir að varpið þar hafi verið talið það stærsta í Evrópu árið 1980 en tíu árum síðar hafi byrjað að halla undan fæti. „Þetta vandamál er því mun eldra en flestir halda í dag,“ segir hann. „Ofan á ætisvandamálið bætist svo við aukin ásókn eggja- og ungaræningja, svo sem sílamáfs, hettumáfs og tófu.“ 

Hann óttast að saga varpsins í úthverfi Víkur, sem hófst eftir að græddur var upp svartur fjörusandur sem var þar fyrir 1970, sé nú að enda komin. „Krían er sá sjófugl sem er hvað síst fastheldinn á varpstaðinn,“ segir hann.

Sigurlaug Gröndal, sem býr við sjávarsíðuna í Þorlákshöfn, segir að krían þar hafi gefist upp þriðja árið í röð og sé nú þegar horfin á braut.