Vill að ráðherra skipi dómara í Hæstarétt

„Hæstiréttur Íslands er veikburða,“ segir Jón Steinar Gunnlaugsson, hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari, í lokaorðum nýrrar ritgerðar sem út kom á bók í gær.

Í ritinu gagnrýnir hann meðal annars það fyrirkomulag sem tekið hefur verið upp við skipan dómara og vill hverfa aftur til þess að ráðherrar skipi dómara í Hæstarétt. Um leið telur hann mögulegt að taka upp svipað kerfi og þekkist í Bandaríkjunum þar sem meirihluti þingmanna þarf að staðfesta ákvörðun ráðherra um dómaraskipan.

„Sá sem ráðherra vildi skipa ætti þá að þurfa að mæta fyrir þingnefnd og svara spurningum um viðhorf sín til grundvallarþátta í starfsemi dómstóla, svo sem um valdmörk þeirra, aðferðir við túlkun á stjórnarskrá, heimildir til þess að beita erlendum lagareglum sem ekki hafa verið lögfestar hér á landi og svo framvegis. Heimila ætti fjölmiðlum að senda beint út frá þessum spurningatíma,“ segir hann í bókinni.

Þá vill hann breyta reglum um skipan dómara þannig að afnumin yrðu með öllu áhrif sitjandi dómara á skipunarferlið.

Meðal annarra breytinga sem Jón Steinar telur að gera þurfi er að stofna millidómstig sem taki til landsins alls. Með því myndi fækka málum hjá Hæstarétti sem aðeins myndi dæma í þýðingarmestu málum. Myndi þá nægja að vera með fimm dómara við réttinn sem dæmdu allir í öllum málum.

Þá leggur Jón Steinar til breyttar reglur um ritun atkvæða dómara þannig að aukið yrði gagnsæi í störfum réttarins. Dómarar eigi að leggja nöfn sín við texta sína og greiða skriflega atkvæði.